Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος Ελάχιστης Επεμβατικότητας (M.I.S)

Ολική αρθροπλαστική γόνατος με μια ματιά

• Η ολική αρθροπλαστική γόνατος αντικαθιστά τις φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες του μηριαίου οστού και της κνήμης (και, όπου χρειάζεται, της επιγονατίδας) σε προχωρημένη αρθρίτιδα που δεν ανταποκρίνεται πλέον στη συντηρητική θεραπεία.
• Με την ελάχιστα επεμβατική τεχνική (MIS) η τομή είναι μικρότερη και ο τένοντας του τετρακεφάλου προστατεύεται, κάτι που διευκολύνει την πρώιμη κινητοποίηση.
• Ο ασθενής συνήθως σηκώνεται και περπατά με βοήθημα την ίδια ή την επόμενη ημέρα και η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 1 έως 3 ημέρες.
• Οι περισσότεροι ασθενείς κινούνται με άνεση μέσα στο σπίτι τον πρώτο μήνα, ενώ η πλήρης λειτουργική αποκατάσταση ολοκληρώνεται σταδιακά σε 3 έως 6 μήνες.
• Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η μεγάλη πλειονότητα των σύγχρονων προθέσεων γόνατος λειτουργεί ικανοποιητικά για 15 έως 20 χρόνια ή και περισσότερο.

Τι είναι η Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος;

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι μια χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης των αρθριτικών και κατεστραμμένων επιφανειών του γόνατος με ειδική πρόθεση. Στην επέμβαση αυτή υποβάλλονται οι ασθενείς που έχουν προχωρημένη αρθρίτιδα αφού προηγουμένως έχουν εξαντλήσει τα συντηρητικά μέσα θεραπείας (φυσικοθεραπείες, ενδοαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού, PRP, βλαστοκύτταρα).

Η αρθρίτιδα γόνατος είναι μια φλεγμονώδης πάθηση που χαρακτηρίζεται από την καταστροφή των δομικών στοιχείων της άρθρωσης, των αρθρικών χόνδρων των μηνίσκων και των υποχόνδριων οστών. Τα κύρια συμπτώματα είναι ο πόνος, το οίδημα και η δυσκαμψία και μπορεί να προκαλέσει σημαντική δυσχέρεια στην καθημερινότητα μέχρι και σημαντικού βαθμού αναπηρία. Το γόνατο είναι μια από τις αρθρώσεις που προσβάλλονται πιο συχνά.

Σκοπός της Ολικής Αρθροπλαστικής Γόνατος είναι να απαλλάξει τον ασθενή από τον πόνο και να αποκαταστήσει τη λειτουργικότητα της άρθρωσης, επιτρέποντάς του, να επιστρέψει στις φυσιολογικές καθημερινές του δραστηριότητες και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του.

Από τι αποτελείται η τεχνητή άρθρωση;

Η πρόθεση που χρησιμοποιείται αποτελείται από ειδικά κράματα τιτανίου και ατσαλιού που αντικαθιστούν τις αρθρικές επιφάνειες και ενός πλαστικού (πολυαιθυλενίου) που παρεμβάλλεται ανάμεσα, υλικά πολύ ανθεκτικά και απόλυτα συμβατά με τον οργανισμό. Τα τμήματα της άρθρωσης προσομοιάζουν στη φυσιολογική ανατομία του γόνατος και λειτουργούν σαν μία φυσιολογική άρθρωση.

Πώς γίνεται η κλασική Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος;

Κατά την παραδοσιακή Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος ο Ορθοπαιδικός κάνει μια τομή 20-25 εκατοστά στην πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης. Στη συνέχεια:

• Προετοιμάζεται το οστό. Οι κατεστραμμένες χόνδρινες επιφάνειες θα αφαιρεθούν από την κνήμη και το μηριαίο μαζί με ένα μικρό τμήμα οστού.
• Τοποθετούνται τα εμφυτεύματα. Ο κατεστραμμένος χόνδρος και το οστό που έχουν αφαιρεθεί αντικαθίστανται με μεταλλικά εμφυτεύματα.
• Τοποθετείται ένα πλαστικό ένθετο. Ένα πλαστικό ένθετο από πολυαιθυλένιο τοποθετείται ανάμεσα στα μεταλλικά εμφυτεύματα και δημιουργεί μια λεία και ολισθηρή επιφάνεια.

Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος Ελάχιστης Επεμβατικότητας (MIS)

Κατά την Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος με τη μέθοδο της Ελάχιστης Επεμβατικότητας γίνεται μια επιμήκης τομή μήκους 7-10εκ στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος, σε αντίθεση με την κλασική αρθροπλαστική όπου η τομή είναι 20-25 εκ. Εκτός όμως από την μικρότερη τομή, γενικά η μέθοδος είναι λιγότερο παρεμβατική διότι δεν τραυματίζει τον τένοντα του τετρακέφαλου που είναι πολύ σημαντικός για τη λειτουργία του γόνατος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου, την μικρότερη απώλεια αίματος και την ταχύτερη αποκατάσταση.

Η τεχνική αυτή σε συνδυασμό με χρήση πρωτοκόλλων ταχείας αποκατάστασης (fast track) προσφέρει καλύτερο και γρηγορότερο αποτέλεσμα από τις παραδοσιακές τεχνικές.

Τα βήματα που ακολουθούνται κατά την επέμβαση είναι παρόμοια με την παραδοσιακή τεχνική με τη διαφορά ότι χρησιμοποιούνται ειδικά σχεδιασμένα εργαλεία και γίνεται πολύ μικρότερος τραυματισμός των ιστών.

Ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί λίγες ώρες μετά το χειρουργείο, μόλις περάσει η επήρεια την αναισθησίας, και επιστρέφει στο σπίτι του μετά από 1-2 ημέρες, πάντα βέβαια σε συνάρτηση με την κλινική του κατάσταση και το ιστορικό του.

Ποια τα πλεονεκτήματα ελάχιστα επεμβατικής ολικής αρθροπλαστικής γόνατος;

• Αποφυγή τραυματισμού των μυών
• Μικρότερες τομές και αποφυγή μετεγχειρητικών ουλών
• Μειωμένος χρόνος νοσηλείας
• Μικρότερη απώλεια αίματος-μικρότερη ανάγκη μεταγγίσεων
• Άμεση κινητοποίηση μετά την επέμβαση
• Ελαχιστοποίηση μετεγχειρητικού πόνου
• Ταχύτερη αποκατάσταση και γρηγορότερη επαναφορά στις καθημερινές δραστηριότητες.

Συχνές Ερωτήσεις Ολικής Αρθροπλαστικής Γόνατος

Πότε χρειάζεται αρθροπλαστική γόνατος;

Η απόφαση για αρθροπλαστική γόνατος δεν βασίζεται μόνο στην εικόνα της ακτινογραφίας. Δύο ασθενείς με παρόμοιες ακτινολογικές αλλοιώσεις μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική καθημερινότητα: ο ένας περπατά με μικρή ενόχληση, ο άλλος δεν μπορεί να κοιμηθεί από τον πόνο. Γι’ αυτό ο ορθοπαιδικός συνεκτιμά τα συμπτώματα, τη λειτουργικότητα, την κλινική εξέταση και τα απεικονιστικά ευρήματα της αρθρίτιδας γόνατος.

Τα πιο συχνά σημάδια ότι η συζήτηση για χειρουργείο είναι πλέον ουσιαστική είναι τα εξής:

• Πόνος που ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα ή εμφανίζεται και σε ηρεμία, όχι μόνο στο περπάτημα.
• Η απόσταση που μπορείτε να περπατήσετε μικραίνει συνεχώς και χρειάζεστε μπαστούνι ή στάσεις για να ξεκουραστείτε.
• Οι σκάλες, η έγερση από καρέκλα και η είσοδος στο αυτοκίνητο έχουν γίνει δύσκολες.
• Εμφανίζεται ορατή παραμόρφωση, δηλαδή το γόνατο «στραβώνει» προς τα μέσα ή προς τα έξω, ή δεν μπορεί πια να τεντώσει πλήρως.
• Φάρμακα, φυσικοθεραπεία, απώλεια βάρους και ενέσεις έχουν δοκιμαστεί για αρκετούς μήνες χωρίς διαρκές όφελος.

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε αρκετά από τα παραπάνω, μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικότερα πότε χρειάζεται αρθροπλαστική γόνατος και ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοείτε.

Ποιος είναι κατάλληλος υποψήφιος;

Κατάλληλος υποψήφιος είναι ο ασθενής με αρθρίτιδα σε περισσότερα από ένα διαμερίσματα του γόνατος, σημαντικό περιορισμό της καθημερινότητας και γενική υγεία που επιτρέπει με ασφάλεια ένα προγραμματισμένο χειρουργείο. Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί κριτήριο αποκλεισμού: μετρούν περισσότερο η καρδιοαναπνευστική κατάσταση, ο έλεγχος του σακχαρώδη διαβήτη, η ποιότητα του δέρματος και η διάθεση του ασθενούς να συμμετάσχει ενεργά στην αποκατάσταση.

Υπάρχουν όμως καταστάσεις στις οποίες η επέμβαση αναβάλλεται μέχρι να διορθωθούν ή δεν συστήνεται:

• ενεργή λοίμωξη στο γόνατο ή οπουδήποτε στο σώμα (π.χ. ουρολοίμωξη, οδοντικό απόστημα, έλκος στο πόδι),
• αρρύθμιστος διαβήτης ή αρρύθμιστη υπέρταση,
• σοβαρή αρτηριακή ανεπάρκεια του σκέλους,
• πρόσφατο καρδιολογικό ή αγγειακό επεισόδιο, μέχρι να εγκρίνει ο θεράπων ιατρός.

Ολική ή μερική αρθροπλαστική γόνατος;

Όταν η φθορά περιορίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα του γόνατος και οι χιαστοί σύνδεσμοι είναι λειτουργικοί, ενδέχεται να αρκεί μια μερική αρθροπλαστική γόνατος, η οποία διατηρεί τον υγιή χόνδρο και δίνει πιο φυσική αίσθηση. Αν η αρθρίτιδα αφορά αποκλειστικά την άρθρωση πίσω από την επιγονατίδα, εξετάζεται η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική.

Η ολική αρθροπλαστική παραμένει η λύση όταν η αρθρίτιδα είναι διάχυτη, όταν υπάρχει σημαντική παραμόρφωση ή αστάθεια συνδέσμων. Τα κριτήρια επιλογής εξηγούνται βήμα βήμα στον οδηγό ολική ή μερική αρθροπλαστική γόνατος.

Ελάχιστα επεμβατική ή κλασική ολική αρθροπλαστική γόνατος;

Και οι δύο τεχνικές τοποθετούν το ίδιο είδος πρόθεσης. Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο που ο χειρουργός φτάνει στην άρθρωση και στο πόσο σέβεται τους ιστούς γύρω της. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις πρακτικές διαφορές, όπως τις βιώνει ο ασθενής.

Η ακρίβεια τοποθέτησης μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω με τη ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος με το σύστημα MAKO, όπου η επέμβαση σχεδιάζεται σε τρισδιάστατο μοντέλο του γόνατος, ή με την εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος με οδηγούς φτιαγμένους για τη συγκεκριμένη ανατομία. Η τεχνική επιλέγεται ανάλογα με την ανατομία, τη βαρύτητα της παραμόρφωσης και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Τα βήματα της επέμβασης: πριν, κατά και μετά

Προετοιμασία πριν από το χειρουργείο

Η καλή προετοιμασία μειώνει τους κινδύνους και κάνει τις πρώτες εβδομάδες πολύ πιο εύκολες. Συνήθως περιλαμβάνει:

• Προεγχειρητικό έλεγχο: αιματολογικές εξετάσεις, καρδιολογική και, όπου χρειάζεται, αναισθησιολογική εκτίμηση, ακτινογραφίες σε φόρτιση.
• Επανέλεγχο φαρμάκων: αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά, ορισμένα αντιδιαβητικά και ανοσοτροποποιητικά μπορεί να χρειαστεί να διακοπούν ή να ρυθμιστούν, πάντα με οδηγία γιατρού.
• Έλεγχο για εστίες λοίμωξης: δόντια, ούρα και δέρμα του σκέλους πρέπει να είναι «καθαρά» πριν από την τοποθέτηση της πρόθεσης.
• Προαποκατάσταση: απλές ασκήσεις για τον τετρακέφαλο και το εύρος κίνησης τις εβδομάδες πριν, που επιταχύνουν την ανάκτηση μετά.
• Προετοιμασία του σπιτιού: απομάκρυνση χαλιών, σταθερή καρέκλα με μπράτσα, ανυψωτικό λεκάνης αν χρειάζεται, αντιολισθητικό στο ντους.
• Διακοπή καπνίσματος: το κάπνισμα επιβαρύνει την επούλωση του τραύματος και αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης.

Η ημέρα του χειρουργείου

1. Εισαγωγή στο νοσοκομείο νηστικοί, σύμφωνα με τις οδηγίες που έχετε λάβει.
2. Συνάντηση με τον αναισθησιολόγο και σήμανση του σωστού σκέλους.
3. Χορήγηση αναισθησίας και προφυλακτικής αντιβίωσης.
4. Η επέμβαση, που συνήθως διαρκεί περίπου μιάμιση έως δύο ώρες, ανάλογα με την περίπτωση.
5. Παραμονή στην ανάνηψη και επιστροφή στο δωμάτιο με σχήμα αναλγησίας που περιορίζει τον πόνο από την πρώτη στιγμή.

Νοσηλεία και επιστροφή στο σπίτι

Κατά τη νοσηλεία ο φυσικοθεραπευτής σας μαθαίνει να σηκώνεστε, να περπατάτε με περιπατητήρα ή πατερίτσες, να ανεβοκατεβαίνετε σκαλιά και να κάνετε τις βασικές ασκήσεις. Χορηγούνται αντιθρομβωτική αγωγή και αναλγητικά, ενώ γίνεται έλεγχος του τραύματος. Η εφαρμογή των πρωτοκόλλων ταχείας κινητοποίησης Fast Track επιτρέπει στους περισσότερους ασθενείς να επιστρέψουν σπίτι τους μέσα σε 1 έως 3 ημέρες, εφόσον περπατούν με ασφάλεια και ο πόνος ελέγχεται με χάπια.

Πρόγραμμα αποκατάστασης μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος

Κάθε ασθενής προχωρά με τον δικό του ρυθμό. Ο πίνακας δίνει ενδεικτικούς στόχους, οι οποίοι προσαρμόζονται από τον χειρουργό και τον φυσικοθεραπευτή ανάλογα με την πρόοδο, την ηλικία και τη φυσική κατάσταση πριν από το χειρουργείο.

Συχνά λάθη στην αποκατάσταση

• Μαξιλάρι κάτω από το γόνατο για άνεση: ευνοεί την απώλεια της πλήρους έκτασης, που είναι δύσκολο να ανακτηθεί αργότερα.
• Λίγες ασκήσεις τις πρώτες εβδομάδες από φόβο για τον πόνο, με αποτέλεσμα δυσκαμψία.
• Υπερβολή όταν το γόνατο «νιώθει καλά»: πολύωρο περπάτημα ή ορθοστασία που αυξάνει το πρήξιμο.
• Πρόωρη διακοπή της αντιθρομβωτικής αγωγής ή των παυσίπονων χωρίς οδηγία.

Πιθανές επιπλοκές και πώς προλαμβάνονται

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος θεωρείται από τις πιο αξιόπιστες επεμβάσεις της ορθοπαιδικής, όμως, όπως κάθε χειρουργείο, έχει κινδύνους. Η ενημέρωση βοηθά τον ασθενή να αναγνωρίσει έγκαιρα ό,τι χρειάζεται προσοχή.

• Λοίμωξη: σπάνια, αλλά σοβαρή. Η πρόληψη στηρίζεται στον προεγχειρητικό έλεγχο, στην προφυλακτική αντιβίωση και στη φροντίδα του τραύματος.
• Θρόμβωση φλεβών: προλαμβάνεται με αντιθρομβωτική αγωγή, πρώιμη βάδιση και ασκήσεις της ποδοκνημικής.
• Δυσκαμψία: συνήθως σχετίζεται με ελλιπή κινητοποίηση· σε λίγες περιπτώσεις χρειάζεται κινητοποίηση υπό αναισθησία.
• Επίμονος πόνος ή αίσθημα αστάθειας: απαιτεί αναλυτική διερεύνηση για να εντοπιστεί η αιτία.
• Περιπροθετικό κάταγμα: συνήθως μετά από πτώση, γι’ αυτό η πρόληψη πτώσεων στο σπίτι είναι σημαντική.
• Χαλάρωση ή φθορά της πρόθεσης: όψιμη επιπλοκή που μπορεί να οδηγήσει σε αναθεώρηση μετά από πολλά χρόνια.

Επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό αν εμφανίσετε πυρετό πάνω από 38 βαθμούς, ερυθρότητα ή υγρό από το τραύμα, πόνο ή πρήξιμο στη γάμπα, αιφνίδια δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, καθώς και αν ο πόνος στο γόνατο αυξάνεται αντί να μειώνεται.

Πόσα χρόνια διαρκεί μια πρόθεση γόνατος;

Τα δεδομένα από εθνικά μητρώα αρθροπλαστικών δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των προθέσεων γόνατος εξακολουθεί να λειτουργεί 15 με 20 χρόνια μετά την τοποθέτηση, ενώ αρκετές ξεπερνούν και τα 25 χρόνια. Η διάρκεια ζωής δεν είναι προκαθορισμένη για κάθε ασθενή και επηρεάζεται από:

• την ακρίβεια ευθυγράμμισης και ισορρόπησης των συνδέσμων κατά το χειρουργείο,
• το σωματικό βάρος, καθώς κάθε επιπλέον κιλό πολλαπλασιάζει το φορτίο στο γόνατο,
• το είδος της δραστηριότητας, με τα επαναλαμβανόμενα άλματα να επιβαρύνουν περισσότερο,
• την ηλικία κατά την επέμβαση, αφού οι νεότεροι ασθενείς χρησιμοποιούν την πρόθεση περισσότερα χρόνια και πιο έντονα.

Ακόμη και όταν κάποια στιγμή χρειαστεί, η επέμβαση αναθεώρησης είναι εφικτή. Η τακτική κλινική και ακτινολογική παρακολούθηση επιτρέπει να εντοπιστούν έγκαιρα σημάδια φθοράς, πριν προκαλέσουν συμπτώματα.

Ζωή και άθληση μετά το χειρουργείο

Ο στόχος της επέμβασης δεν είναι μόνο να φύγει ο πόνος, αλλά να επιστρέψετε σε μια ενεργή ζωή. Η τακτική άσκηση προστατεύει την πρόθεση, διατηρεί τη δύναμη των μυών και ωφελεί τη συνολική υγεία. Οι δραστηριότητες διαφέρουν ως προς το φορτίο που ασκούν στο τεχνητό γόνατο:

Για τα ταξίδια, η πρόθεση μπορεί να ενεργοποιήσει τους ανιχνευτές μετάλλων στα αεροδρόμια, κάτι που δεν αποτελεί πρόβλημα. Στις μακρινές πτήσεις τους πρώτους μήνες, σηκώνεστε συχνά και κινείτε τις ποδοκνημικές για να μειώσετε τον κίνδυνο θρόμβωσης.

Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό για το γόνατό σας

• Όταν ο πόνος στο γόνατο διαρκεί περισσότερο από λίγες εβδομάδες και επηρεάζει τον ύπνο ή την εργασία σας.
• Όταν τα παυσίπονα έχουν γίνει καθημερινή ανάγκη.
• Όταν παρατηρείτε ότι το γόνατο στραβώνει, πρήζεται συχνά ή δεν τεντώνει πλήρως.
• Όταν έχετε ήδη διάγνωση αρθρίτιδας και η συντηρητική θεραπεία δεν αποδίδει πια.
• Όταν έχετε ήδη υποβληθεί σε αρθροπλαστική και εμφανίζεται νέος πόνος, πρήξιμο ή αίσθημα αστάθειας.

Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Αναστάσιος Δεληγεώργης

Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης είναι ορθοπαιδικός χειρουργός και αθλητίατρος, Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ. Είναι πιστοποιημένος στο ρομποτικό σύστημα MAKO για αρθροπλαστικές γόνατος και ισχίου, έχει μετεκπαιδευτεί στη χρήση ψηφιακών πλοηγών και εφαρμόζει ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές σε συνδυασμό με πρωτόκολλα Fast Track. Η εκπαίδευσή του στη Μεγάλη Βρετανία και η εμπειρία του ως αθλητίατρου, με το IOC Diploma in Sports Medicine, τον βοηθούν να σχεδιάζει την αποκατάσταση με στόχο όχι μόνο την ανακούφιση, αλλά και την επιστροφή σε ενεργή ζωή. Περισσότερα θα βρείτε στο βιογραφικό του Δρ. Δεληγεώργη.

Περισσότερες ερωτήσεις για την ολική αρθροπλαστική γόνατος

Αν το γόνατο σας περιορίζει και θέλετε να μάθετε αν η ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι η κατάλληλη λύση για εσάς, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο στο Μαρούσι ή στους Αμπελόκηπους μέσα από τη σελίδα επικοινωνίας ή να κλείσετε ραντεβού online για μια αναλυτική εκτίμηση.