Χειρουργείο χιαστού με μια ματιά
- Το χειρουργείο χιαστού (συνδεσμοπλαστική χιαστού) αντικαθιστά τον σπασμένο σύνδεσμο με μόσχευμα από τον ίδιο τον ασθενή, αρθροσκοπικά.
- Τα συνηθέστερα μοσχεύματα είναι οι οπίσθιοι μηριαίοι, ο επιγονατιδικός και ο τετρακέφαλος τένοντας· το καθένα έχει υπέρ και κατά.
- Η επέμβαση γίνεται όταν το γόνατο έχει «ηρεμήσει»: χωρίς έντονο πρήξιμο, με πλήρη έκταση και καλό έλεγχο του τετρακεφάλου.
- Η αποκατάσταση προχωρά σε φάσεις με βάση κριτήρια και όχι μόνο ημερομηνίες· η επιστροφή σε αθλήματα με στροφές γίνεται συνήθως μετά από 9 μήνες ή και αργότερα.
- Η πρόωρη επιστροφή στο γήπεδο είναι από τους βασικότερους παράγοντες κινδύνου για επαναρρήξη του μοσχεύματος.
Τι είναι η ρήξη πρόσθιου χιαστού;
Η ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου είναι ένας από τους πιο συχνούς αθλητικούς τραυματισμούς στο γόνατο αλλά μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα πτώσης, σύγκρουσης κι ατυχήματος.
Αθλητές οι οποίοι συμμετέχουν σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, το σκι, το μπάσκετ, το βόλεϊ, το χάντμπολ και γενικότερα, σε αθλήματα επαφής και σε αθλήματα που έχουν αιφνίδια αλλαγή κατεύθυνσης, είναι επιρρεπείς σε κακώσεις του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου.
Ποιοι οι μηχανισμοί κάκωσης;
Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος (ΠΧΣ), μαζί με τον οπίσθιο χιαστό, τους πλάγιους συνδέσμους και τους μύες του μηρού είναι τα κύρια σταθεροποιητικά στοιχεία του γόνατος. Ο πρόσθιος χιαστός συμμετέχει στον έλεγχο των κινήσεων της άρθρωσης, προστατεύει το γόνατο από την υπερέκταση και εμποδίζει την πρόσθια μετατόπιση της κνήμης σε σχέση με το μηρό.
Η ρήξη του πρόσθιου χιαστού συμβαίνει με τους παρακάτω μηχανισμούς:
- Κατά την απότομη αλλαγή κατεύθυνσης του αθλητή
- Όταν ο αθλητής σταματήσει ή επιβραδύνει απότομα
- Κατά την ανώμαλη προσγείωση μετά από ένα άλμα ή πτώση
- Από άμεση πλήξη, συνήθως κατά τη σύγκρουση με κάποιον συναθλητή του
Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες αθλήτριες έχουν υψηλότερο ποσοστό ρήξης πρόσθιου χιαστού συνδέσμου συγκριτικά με τους άντρες αθλητές του ίδιου αγωνίσματος. Ως πιθανά αίτια έχουν προταθεί ανατομικές διαφορές που αφορούν τη λεκάνη και τη διαφορετική ευθυγράμμιση των κάτω άκρων, διαφορές στη μυϊκή ισχύ και στο νευρομυϊκό έλεγχο, όπως επίσης η αυξημένη χαλαρότητα των συνδέσμων και η επίδραση των γυναικείων οιστρογόνων σε αυτούς.
Προλαμβάνεται η ρήξη του πρόσθιου χιαστού;
Οι ρήξεις του πρόσθιου χιαστού μπορούν κατά ένα μεγάλο ποσοστό να προληφθούν, ιδίως σε ερασιτέχνες αθλητές. Έχουν σχεδιαστεί ειδικά προπονητικά προγράμματα πρόληψης της ρήξης του πρόσθιου χιαστού τα οποία επικεντρώνονται στον κατάλληλο νευρομυικό έλεγχο του γόνατος. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν πλειομετρικές ασκήσεις, ασκήσεις ισορροπίας και ενδυνάμωσης-σταθερότητας τα οποία θα πρέπει να εφαρμόζονται σε σταθερή βάση και όχι μόνο την περίοδο της προετοιμασίας του αθλητή.
Ποια η κλινική εικόνα της ρήξης του πρόσθιου χιαστού;
Κατά τη ρήξη (τραυματισμό) του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, ο ασθενής πολλές φορές μπορεί να αισθανθεί ή και να ακούσει το χιαστό να «σπάει» κι αμέσως να νιώσει το γόνατό του να μην τον κρατάει και να κουνιέται. Συνήθως, αυτό συνοδεύεται με πόνο και πρήξιμο (αίμαρθρο-συλλογή αίματος στην άρθρωση) το οποίο γίνεται εμφανές το πρώτο 24ωρο. Μπορεί επίσης να υπάρχει μείωση του εύρους κίνησης.
Προοδευτικά μετά από κάποιες εβδομάδες, συνήθως το αίμαρθο απορροφάται, ο πόνος μειώνεται και ο ασθενής εφόσον δεν αθλείται, μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες, χωρίς ιδιαίτερες ενοχλήσεις.
Συνήθως όμως η αστάθεια του γόνατος παραμένει και αυτό για έναν αθλητή που θέλει να επιστρέψει άμεσα μετα την οξεία φάση στον αθλητισμό, αποτελεί αίτιο τραυματισμού κι άλλων στοιχείων του γόνατος όπως του αρθρικού χόνδρου και των μηνίσκων (ρήξη μηνίσκου).
Βρείτε λύση στο πρόβλημα σας!
Πώς γίνεται η διάγνωση της ρήξης του πρόσθιου χιαστού;
Η διάγνωση βασίζεται στο λεπτομερές ιστορικό του τραυματισμού, το μηχανισμό κάκωσης, τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός θα ελέγξει τη σταθερότητα του γόνατος με ειδικά κλινικά τεστ.
Η ακτινογραφία γόνατος, αν και δεν αναδεικνύει τις κακώσεις των μαλακών μορίων, μπορεί να απεικονίσει τυχόν συνοδά κατάγματα.
Η επιβεβαίωση της διάγνωσης γίνεται με τη μαγνητική τομογραφία η οποία θα αναδείξει και τυχόν συνυπάρχουσες κακώσεις. Στις μισές περίπου περιπτώσεις, όπου υπάρχει ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου συνυπάρχουν κακώσεις και άλλων στοιχείων του γόνατος όπως των μηνίσκων, του αρθρικού χόνδρου ή άλλων συνδέσμων.
Ποια ειναι η θεραπεία της ρήξης του πρόσθιου χιαστού;
Το είδος της θεραπείας, δηλαδή συντηρητική ή χειρουργική, εξαρτάται από τις ανάγκες του κάθε ασθενούς:
- την ηλικία του
- τις καθημερινές του απαιτήσεις
- το είδος της εργασίας του
- τις αθλητικές του δραστηριότητες
- τις τυχόν συνυπάρχουσες κακώσεις
- το βαθμό της αστάθειας που του προκαλεί η ρήξη
Έτσι, ένα δραστήριο άτομο ή ένας νέος αθλητής που θέλει να συνεχίσει να αθλείται, είναι πιθανότερο να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση σε σχέση με κάποιον λιγότερο δραστήριο, συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας, που δεν αθλείται και που μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες, χωρίς ενοχλήματα, ακολουθώντας συντηρητική αντιμετώπιση.
Πώς αντιμετωπίζεται συντηρητικά;
Στην οξεία φάση, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- Ανάπαυση έως και μερική φόρτιση, με βακτηρίες
- Παγοθεραπεία
- Περίδεση
- Ανύψωση του σκέλους
Μετά την οξεία φάση, η συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει αρχικά, φυσικοθεραπευτικά μέσα προκειμένου να μειώσουν τον πόνο και το οίδημα. Στη συνέχεια, ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης με ασκήσεις ενδυνάμωσης και ιδιοδεκτικότητας (ισορροπίας) με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή.
Αν ο ασθενής μετά από ένα πλήρες πρόγραμμα αποκατάστασης συνεχίζει να έχει αίσθημα αστάθειας ή παρουσιάσει νέο τραυματισμό, τότε θα πρέπει να αντιμετωπισθεί χειρουργικά.
Βάσει κλινικών μελετών, τα άτομα με ρήξη πρόσθιου χιαστού η οποία δεν έχει αντιμετωπιστεί χειρουργικά, εμφανίζουν πολύ νωρίτερα οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο από ότι τα άτομα που δεν είχαν ρήξη πρόσθιου χιαστού.
Πώς αντιμετωπίζεται χειρουργικά;
Στόχος της χειρουργικής αποκατάστασης είναι η σταθεροποίηση του γόνατος και η αποφυγή δευτερογενών βλαβών (ρήξη μηνίσκου και χόνδρινη βλάβη στο γόνατο) που μπορεί να προκληθούν από την αστάθεια. Επιπλέον, ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος έχει μικρή επουλωτική ικανότητα σε αντίθεση με άλλους συνδέσμους του γόνατος και σε περίπτωση τραυματισμού, δεν επουλώνεται από μόνος του.
Ανακατασκευή του πρόσθιου χιαστού με μόσχευμα
Η χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την ανακατασκευή (αντικατάσταση) ή αλλιώς συνδεσμοπλαστική του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου που υπέστη ρήξη, συνήθως με τη χρήση μοσχεύματος από τον ίδιο τον ασθενή (αυτόλογου βιολογικού μοσχεύματος). Η επέμβαση γίνεται με αρθροσκόπηση, χωρίς να ανοιχτεί η άρθρωση του γόνατος, δια μέσου οπών λίγων χιλιοστών.
Τα μοσχεύματα που χρησιμοποιούνται είναι οι τένοντες των οπισθίων μηριαίων μυών, μέρος του επιγονατιδικού τένοντα ή σπανιότερα, τμήμα του τένοντα του τετρακεφάλου. Σε ειδικές περιπτώσεις και όταν υπάρχουν πολλαπλές συνδεσμικές κακώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν συνθετικά μοσχεύματα. Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε όλα τα είδη μοσχευμάτων. Μια εκτενής συζήτηση του ασθενούς με τον εξειδικευμένο ορθοπαιδικό θα βοηθήσει στην επιλογή του μοσχεύματος που του ταιριάζει καλύτερα.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλη εξέλιξη στις τεχνικές της ανακατασκευής του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου.
Πολύ καλύτερα λειτουργικά και αισθητικά αποτελέσματα στην αποκατάσταση της ρήξης παρουσιάζει η εφαρμογή της εξελιγμένης αρθροσκοπικής τεχνικής All INSIDE.
Επίσης, υπάρχουν διάφορες τεχνικές συνδεσμοπλαστικής, όπως μονής (single bundle) ή διπλής δέσμης (double bundle), καθώς και μέθοδοι σταθεροποίησης του μοσχεύματος.
Στη διάρκεια της επέμβασης, ο χειρουργός μπορεί να επιδιορθώσει και τυχόν άλλες συνυπάρχουσες βλάβες που θα διαγνώσει όπως ρήξη κάποιου μηνίσκου ή χόνδρου.
Η αρθροσκόπηση πραγματοποιείται με συνδυασμό περιοχικής και ελαφριάς γενικής αναισθησίας ανάλογα με το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Λίγες ώρες μετά την επέμβαση, ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί με τη βοήθεια ενός λειτουργικού κηδεμόνα ή βακτηριών και να επιστρέψει σπίτι του.
Οι βιολογικές θεραπείες με βλαστοκύτταρα έρχονται στη συνέχεια για να ενισχύσουν και να επιταχύνουν την επούλωση και ενσωμάτωση του μοσχεύματος.
Βρείτε λύση στο πρόβλημα σας!
Είναι αποτελεσματική η συρραφή του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου;
Παλιότερες μελέτες με συρραφή του ραγέντος συνδέσμου δεν είχαν να παρουσιάσουν καλά αποτελέσματα.
Την τελευταία όμως 5ετία, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ρήξεων και με συγκεκριμένες ενδείξεις, δοκιμάζεται η συρραφή υπό τάση της ρήξης του πρόσθιου χιαστού, μια τεχνική που ονομάζεται DIS (Dynamic Intraligamentary Stabilization) με το σύστημα Ligamys. Η τεχνική αυτή προσφέρει το πλεονέκτημα της διατήρησης του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου αλλά έχει το μειονέκτημα της ανάγκης επεμβατικής αφαίρεσης μετά απο 6 μήνες των υλικών καθήλωσης.
Οι σχετικές μελέτες πάντως ειναι ακόμα υπό εξέλιξη.
Πώς γίνεται η αποκατάσταση μετά το χειρουργείο ρήξης πρόσθιου χιαστού;
Η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι ένα αναπόσπαστο και πολύ σημαντικό μέρος της διαδικασίας επανόδου του ασθενούς στις δραστηριότητες του. Η φυσικοθεραπεία επικεντρώνεται αρχικά στην ανάκτηση του πλήρους εύρους κίνησης της άρθρωσης του γόνατος και την αποφυγή περαιτέρω απώλειας μυϊκής μάζας. Στη συνέχεια, περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης, ειδικά διαμορφωμένες ώστε να προστατέψουν τον καινούργιο σύνδεσμο. Στην τελική φάση, εξειδικευμένες ασκήσεις για την επανένταξη του ασθενούς στο άθλημά του.
Αν και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηρότητες είναι ταχεία, η πλήρης επιστροφή σε έντονες αθλητικές δραστηριότητες συνήθως γίνεται μετά το εξάμηνο.
Ποιο μόσχευμα είναι καλύτερο για τη συνδεσμοπλαστική χιαστού;
Δεν υπάρχει ένα μόσχευμα ιδανικό για όλους. Στη συνδεσμοπλαστική χιαστού η επιλογή γίνεται με βάση την ηλικία, το άθλημα, το επάγγελμα, την ανατομία του ασθενούς και το αν έχει προηγηθεί άλλη επέμβαση στο γόνατο. Ο πίνακας συνοψίζει τις βασικές διαφορές των αυτόλογων μοσχευμάτων, δηλαδή αυτών που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή.
| Μόσχευμα | Πλεονεκτήματα | Μειονεκτήματα | Συχνά κατάλληλο για |
|---|---|---|---|
| Τένοντες οπίσθιων μηριαίων (ημιτενοντώδης, με ή χωρίς ισχνό) | Μικρή τομή, λιγότερος πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατος, δεν πονά στο γονάτισμα | Η διάμετρος διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, παροδική μείωση της δύναμης κάμψης | Τους περισσότερους αθλητές και ενεργούς ενήλικες, όσους γονατίζουν στη δουλειά τους |
| Επιγονατιδικός τένοντας (με οστικά τεμάχια) | Ταχεία ενσωμάτωση «οστό με οστό», σταθερή μακροχρόνια εμπειρία | Πόνος στο μπροστινό γόνατο και στο γονάτισμα, μεγαλύτερη τομή | Επιλεγμένους αθλητές υψηλών απαιτήσεων, ορισμένες αναθεωρήσεις |
| Τετρακέφαλος τένοντας | Μεγάλο και προβλέψιμο πάχος, λιγότερος πόνος στο γονάτισμα από τον επιγονατιδικό | Παροδική αδυναμία του τετρακεφάλου στους πρώτους μήνες | Αναθεωρήσεις, ασθενείς με λεπτούς οπίσθιους μηριαίους |
Τι συζητάτε με τον χειρουργό πριν αποφασίσετε
- Τι άθλημα κάνετε και σε ποιο επίπεδο θέλετε να επιστρέψετε.
- Αν η δουλειά σας απαιτεί πολύωρο γονάτισμα (π.χ. τεχνίτες, μηχανικοί, νηπιαγωγοί).
- Αν είστε δρομέας ταχύτητας ή παίζετε άθλημα όπου οι οπίσθιοι μηριαίοι έχουν κεντρικό ρόλο.
- Αν έχετε κάνει παλαιότερα επέμβαση στο ίδιο ή στο άλλο γόνατο.
Μια σύγχρονη επιλογή με χρήση μόνο του ημιτενοντώδους τένοντα και καθήλωση με κομβία είναι η τεχνική All Inside, που διατηρεί περισσότερο οστό και ιστό.
Πότε πρέπει να γίνει το χειρουργείο χιαστού μετά την κάκωση;
Η χρονική στιγμή του χειρουργείου χιαστού κρίνεται περισσότερο από την κατάσταση του γόνατος παρά από τις ημέρες που πέρασαν. Μια επέμβαση σε γόνατο πρησμένο, πονεμένο και δύσκαμπτο αυξάνει τον κίνδυνο μετεγχειρητικής δυσκαμψίας (αρθροΐνωσης). Ως ενδεικτικά κριτήρια ετοιμότητας θεωρούνται:
- Πλήρης ή σχεδόν πλήρης έκταση του γόνατος, συγκρίσιμη με το υγιές.
- Ικανοποιητική κάμψη και φυσιολογικό, χωρίς χωλότητα, περπάτημα.
- Ελάχιστο ή καθόλου υγρό στην άρθρωση.
- Ενεργή ανύψωση του τεντωμένου ποδιού χωρίς να «λυγίζει» το γόνατο.
Στους περισσότερους ασθενείς αυτό επιτυγχάνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες. Εξαίρεση αποτελεί η ρήξη μηνίσκου που «κλειδώνει» το γόνατο: τότε η επέμβαση γίνεται νωρίτερα, ώστε να διασωθεί ο μηνίσκος με αρθροσκοπική συρραφή μηνίσκου. Αντίθετα, η αναβολή για πολλούς μήνες με ασταθές γόνατο, ιδίως σε όσους συνεχίζουν να αθλούνται, συνδέεται στη βιβλιογραφία με περισσότερες δευτερογενείς βλάβες μηνίσκων και χόνδρου.
Τι είναι η προαποκατάσταση πριν από τη συνδεσμοπλαστική;
Η προαποκατάσταση είναι ένα στοχευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας που γίνεται πριν από το χειρουργείο, συνήθως για δύο έως έξι εβδομάδες. Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς που φτάνουν στο χειρουργείο με καλή κινητικότητα και δύναμη ανακάμπτουν ταχύτερα και με καλύτερη λειτουργία.
- Έλεγχος πρηξίματος: πάγος, ανύψωση, συμπιεστική περίδεση.
- Ανάκτηση κινητικότητας: με έμφαση στην πλήρη έκταση.
- Ενεργοποίηση τετρακεφάλου: ισομετρικές ασκήσεις, ποδήλατο χωρίς αντίσταση όταν το επιτρέπει το γόνατο.
- Ισορροπία: απλές ασκήσεις σε ένα πόδι, χωρίς στροφές.
- Πρακτική προετοιμασία: εκμάθηση βάδισης με βακτηρίες και των ασκήσεων των πρώτων ημερών, οργάνωση του σπιτιού.
Πώς γίνεται βήμα βήμα το χειρουργείο χιαστού;
- Αναισθησία: το είδος της (ραχιαία ή γενική, συχνά με τοπικό αποκλεισμό για τον πόνο) αποφασίζεται με τον αναισθησιολόγο.
- Διαγνωστική αρθροσκόπηση γόνατος: ελέγχονται μηνίσκοι, χόνδρος και υπόλοιποι σύνδεσμοι και αντιμετωπίζονται τυχόν συνοδές βλάβες.
- Λήψη και προετοιμασία μοσχεύματος: ο τένοντας λαμβάνεται από μικρή τομή, μετριέται η διάμετρος και διαμορφώνεται στο κατάλληλο μήκος.
- Οστικά κανάλια: διανοίγονται στον μηριαίο και στην κνήμη, στις ανατομικές θέσεις όπου προσφυόταν ο φυσιολογικός σύνδεσμος.
- Διέλευση και καθήλωση: το μόσχευμα περνά μέσα στην άρθρωση και σταθεροποιείται με κατάλληλα υλικά, με τη σωστή τάνυση.
- Τελικός έλεγχος: ελέγχεται η σταθερότητα και το πλήρες εύρος κίνησης χωρίς πρόσκρουση του μοσχεύματος και συρράπτονται οι μικρές τομές.
Η επέμβαση διαρκεί συνήθως περίπου μία έως μιάμιση ώρα, χρόνος που μπορεί να αυξηθεί όταν χρειάζεται ταυτόχρονη αποκατάσταση μηνίσκου ή χόνδρου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορούν να εφαρμοστούν συμπληρωματικά βιολογικές θεραπείες, όπως τα βλαστοκύτταρα στην ορθοπαιδική, για την υποβοήθηση της ενσωμάτωσης του μοσχεύματος.
Αποκατάσταση μετά τη συνδεσμοπλαστική χιαστού: φάσεις και κριτήρια
Τα σύγχρονα πρωτόκολλα μετά τη συνδεσμοπλαστική χιαστού βασίζονται σε κριτήρια: περνάτε στην επόμενη φάση όταν πετύχετε τους στόχους της προηγούμενης, όχι απλώς όταν περάσει ένας αριθμός εβδομάδων. Τα χρονικά διαστήματα του πίνακα είναι ενδεικτικά και αλλάζουν, για παράδειγμα, όταν έχει γίνει συρραφή μηνίσκου.
| Φάση | Ενδεικτικό διάστημα | Κύριοι στόχοι | Κριτήρια για την επόμενη φάση |
|---|---|---|---|
| 1. Πρώιμη προστασία | 0 έως 2 εβδομάδες | Έλεγχος πόνου και πρηξίματος, πλήρης έκταση, ενεργοποίηση τετρακεφάλου, βάδιση με βακτηρίες | Πλήρης έκταση, κάμψη περίπου 90 μοιρών, ανύψωση τεντωμένου ποδιού χωρίς υστέρηση |
| 2. Ανάκτηση λειτουργίας | 2 έως 6 εβδομάδες | Βάδιση χωρίς βακτηρίες, σχεδόν πλήρες εύρος κίνησης, στατικό ποδήλατο, ασκήσεις ισορροπίας | Φυσιολογικό περπάτημα χωρίς χωλότητα, ελάχιστο υγρό, σταθερή στάση σε ένα πόδι |
| 3. Ενδυνάμωση | 6 εβδομάδες έως 3 μήνες | Προοδευτική ενδυνάμωση τετρακεφάλου, οπίσθιων μηριαίων και γλουτιαίων, έλεγχος κίνησης | Χωρίς πόνο και πρήξιμο, σωστό καθισματικό σε ένα πόδι, επαρκής δύναμη τετρακεφάλου για τρέξιμο |
| 4. Τρέξιμο και άλματα | 3 έως 6 μήνες | Τρέξιμο σε ευθεία, πλειομετρικές ασκήσεις, σταδιακές αλλαγές κατεύθυνσης | Δύναμη και δοκιμασίες αναπηδήσεων κοντά στο υγιές σκέλος, σωστή τεχνική προσγείωσης |
| 5. Επιστροφή στο άθλημα | Συνήθως 9 μήνες και άνω για αθλήματα με στροφές | Προπόνηση ειδική για το άθλημα, σταδιακή ένταξη σε ομαδική προπόνηση και αγώνες | Εκπλήρωση όλων των κριτηρίων επιστροφής (βλ. παρακάτω) |
Μια πρακτική περιγραφή του τι να περιμένετε κάθε εβδομάδα θα βρείτε στο άρθρο για την αποκατάσταση μετά από επέμβαση γόνατος.
Πότε επιστρέφετε στο άθλημα μετά το χειρουργείο χιαστού;
Το μόσχευμα χρειάζεται πολλούς μήνες για να μετατραπεί βιολογικά σε σύνδεσμο, ακόμη κι αν το γόνατο νιώθει καλά πολύ νωρίτερα. Μελέτες σε αθλητές έχουν δείξει ότι ο κίνδυνος νέου τραυματισμού μειώνεται σημαντικά για κάθε μήνα αναμονής έως περίπου τον ένατο μήνα. Πριν από την πλήρη επιστροφή σε αθλήματα με επαφή ή αλλαγές κατεύθυνσης, συνήθως αξιολογούνται:
- Πλήρες εύρος κίνησης, χωρίς πόνο και χωρίς υγρό μετά την προπόνηση.
- Δύναμη τετρακεφάλου και οπίσθιων μηριαίων τουλάχιστον στο 90% περίπου του υγιούς σκέλους.
- Δοκιμασίες αναπηδήσεων σε ένα πόδι (hop tests) με συμμετρία τουλάχιστον περίπου 90%.
- Καλή ποιότητα κίνησης στις προσγειώσεις και στις αλλαγές κατεύθυνσης, χωρίς το γόνατο να «πέφτει» προς τα μέσα.
- Ψυχολογική ετοιμότητα: χωρίς φόβο νέου τραυματισμού, κάτι που εκτιμάται και με ειδικά ερωτηματολόγια.
- Ολοκληρωμένη προπόνηση με την ομάδα πριν από τον πρώτο αγώνα.
Η επιστροφή γίνεται κλιμακωτά: πρώτα συμμετοχή σε προπόνηση με περιορισμούς, μετά πλήρης προπόνηση και αγώνες και τελικά επιστροφή στο προηγούμενο επίπεδο απόδοσης.
Επαναρρήξη μοσχεύματος: πόσο συχνή είναι και πώς προλαμβάνεται;
Η ρήξη του μοσχεύματος δεν είναι συχνή στον γενικό πληθυσμό, αλλά ο κίνδυνος είναι αισθητά μεγαλύτερος σε νέους αθλητές που επιστρέφουν σε αθλήματα με άλματα και στροφές. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου είναι:
- Νεαρή ηλικία, ιδίως κάτω των 20 ετών.
- Πρόωρη επιστροφή στο άθλημα, πριν εκπληρωθούν τα κριτήρια.
- Υπολειπόμενη μυϊκή αδυναμία και κακός έλεγχος κίνησης.
- Μόσχευμα μικρής διαμέτρου ή μη ανατομική θέση των οστικών καναλιών.
- Συνοδές βλάβες που δεν αντιμετωπίστηκαν, όπως αστάθεια σε άλλους συνδέσμους.
Η πρόληψη στηρίζεται στην ακριβή χειρουργική τεχνική, στη συνέπεια στην αποκατάσταση και στη συνέχιση των ασκήσεων πρόληψης και μετά την επιστροφή. Αν συμβεί επαναρρήξη, η αναθεώρηση είναι συχνά πιο σύνθετη επέμβαση και μπορεί να χρειαστεί να γίνει σε δύο στάδια, όταν τα παλιά κανάλια έχουν διευρυνθεί. Περισσότερες απαντήσεις θα βρείτε στο άρθρο με τις 11 πιο συχνές ερωτήσεις για τη ρήξη χιαστού.
Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι της συνδεσμοπλαστικής;
Η αρθροσκοπική συνδεσμοπλαστική είναι μια ασφαλής και καλά τεκμηριωμένη επέμβαση, όμως όπως κάθε χειρουργείο έχει πιθανές επιπλοκές, οι περισσότερες σπάνιες:
- Δυσκαμψία του γόνατος, κυρίως απώλεια της πλήρους έκτασης, που προλαμβάνεται με σωστό χρονισμό και πρώιμη φυσικοθεραπεία.
- Μούδιασμα του δέρματος στην έξω πλευρά της τομής λήψης, που συνήθως περιορίζεται με τον καιρό.
- Ενοχλήσεις στη θέση λήψης του μοσχεύματος.
- Θρομβοφλεβίτιδα, για την οποία εφαρμόζεται πρόληψη ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου του ασθενούς.
- Λοίμωξη, πολύ σπάνια στις αρθροσκοπικές επεμβάσεις.
Για τη διάγνωση, τα συμπτώματα και τις μη χειρουργικές επιλογές, δείτε τη σελίδα για τη ρήξη χιαστού.
Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό μετά τη συνδεσμοπλαστική
- Πυρετός, ερυθρότητα ή υγρό που εκρέει από τις τομές.
- Πόνος, πρήξιμο ή σκληρία στη γάμπα.
- Το γόνατο δεν τεντώνει πλήρως μετά τις πρώτες εβδομάδες.
- Νέο έντονο πρήξιμο μετά από στροφή ή πτώση.
- Αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει» ξανά, μήνες μετά το χειρουργείο.
- Έχετε ρήξη χιαστού και θέλετε εκτίμηση για το αν και πότε χρειάζεται χειρουργείο.
Γιατί να επιλέξετε τον Δρ. Αναστάσιο Δεληγεώργη για το χειρουργείο χιαστού
Η συνδεσμοπλαστική χιαστού είναι επέμβαση όπου η ακρίβεια στη θέση των καναλιών και η σωστή επιλογή μοσχεύματος καθορίζουν το αποτέλεσμα. Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης εκπαιδεύτηκε σε προηγμένες αρθροσκοπικές τεχνικές σε κέντρα πιστοποιημένα από την ESSKA και την ISAKOS, μεταξύ αυτών το Albert Schweitzer Hospital στη Γαλλία, και έχει διατελέσει εκπαιδευτής αρθροσκοπικής χειρουργικής στο Yanda International Hospital στην Κίνα. Σήμερα είναι Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ, πιστοποιημένου εκπαιδευτικού κέντρου αρθροσκοπικής χειρουργικής, και μέλος των ESSKA και AANA. Περισσότερα στο βιογραφικό του Δρ. Δεληγεώργη.
Συχνές ερωτήσεις για το χειρουργείο χιαστού
Πονάει πολύ το χειρουργείο χιαστού;
Ο πόνος των πρώτων ημερών αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με συνδυασμό αναλγητικών, τοπικής αναισθησίας κατά την επέμβαση και πάγου. Οι περισσότεροι ασθενείς περιγράφουν ενόχληση που μειώνεται σημαντικά μετά την πρώτη εβδομάδα. Η τήρηση των οδηγιών για ανύψωση και περιορισμό της ορθοστασίας τις πρώτες μέρες βοηθά πολύ στον έλεγχο του πόνου και του πρηξίματος.
Πότε μπορώ να οδηγήσω μετά τη συνδεσμοπλαστική;
Εξαρτάται από το πόδι που χειρουργήθηκε και το αυτοκίνητο. Αν χειρουργήθηκε το αριστερό γόνατο και έχετε αυτόματο κιβώτιο, η οδήγηση είναι συχνά δυνατή νωρίτερα. Για το δεξί γόνατο χρειάζεται να έχετε σταματήσει τις βακτηρίες και να μπορείτε να φρενάρετε απότομα με ασφάλεια, κάτι που συνήθως συμβαίνει μετά από μερικές εβδομάδες.
Πότε επιστρέφω στη δουλειά μου;
Σε εργασία γραφείου η επιστροφή είναι συνήθως δυνατή μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες, με το πόδι σε ανύψωση όποτε γίνεται. Για εργασίες με πολύωρη ορθοστασία, σκάλες ή άρση βαρών χρειάζεται περισσότερος χρόνος, που μπορεί να φτάσει και τους τρεις μήνες, ανάλογα με τις απαιτήσεις και την πρόοδο της αποκατάστασης.
Θα χρειαστώ νάρθηκα μετά την επέμβαση;
Σε μεμονωμένη συνδεσμοπλαστική ο νάρθηκας χρησιμοποιείται συχνά για λίγο χρονικό διάστημα ή και καθόλου, ανάλογα με την προτίμηση του χειρουργού και τον έλεγχο του τετρακεφάλου. Όταν έχει γίνει ταυτόχρονα συρραφή μηνίσκου ή αποκατάσταση άλλου συνδέσμου, ο νάρθηκας με περιορισμό της κάμψης έχει μεγαλύτερη σημασία για την προστασία της επιδιόρθωσης.
Μπορεί να γίνει ταυτόχρονα και αποκατάσταση του μηνίσκου;
Ναι, και αυτό είναι ένα από τα πλεονεκτήματα της αρθροσκοπικής προσέγγισης. Οι ρήξεις μηνίσκου αντιμετωπίζονται στην ίδια επέμβαση, ενώ η συρραφή έχει μάλιστα καλύτερες πιθανότητες επούλωσης όταν γίνεται μαζί με τη συνδεσμοπλαστική, λόγω του βιολογικά ευνοϊκού περιβάλλοντος. Η αποκατάσταση σε αυτή την περίπτωση προσαρμόζεται, συνήθως με πιο αργή φόρτιση.
Θα φαίνονται οι τομές μετά το χειρουργείο;
Οι αρθροσκοπικές τομές είναι λίγων χιλιοστών και με τον καιρό γίνονται ελάχιστα ορατές. Η τομή για τη λήψη του μοσχεύματος είναι λίγο μεγαλύτερη, με μέγεθος που εξαρτάται από το μόσχευμα που επιλέχθηκε. Η καλή φροντίδα του τραύματος, η προστασία από τον ήλιο τους πρώτους μήνες και η αποφυγή τριβής βοηθούν σε καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
Είναι φυσιολογικό να πρήζεται το γόνατο μήνες μετά;
Ήπιο πρήξιμο μετά από αύξηση της έντασης της προπόνησης, για παράδειγμα όταν ξεκινάτε τρέξιμο, είναι συχνό και δείχνει ότι το φορτίο αυξήθηκε γρήγορα. Συνήθως υποχωρεί με προσαρμογή του προγράμματος. Αν όμως το πρήξιμο εμφανιστεί απότομα μετά από στροφή ή συνοδεύεται από αστάθεια ή «κλείδωμα», χρειάζεται επανεξέταση.
Αν σκέφτεστε το χειρουργείο χιαστού ή θέλετε δεύτερη γνώμη για την επιλογή μοσχεύματος και τον σωστό χρόνο της επέμβασης, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο μέσω της σελίδας επικοινωνίας ή να κλείσετε ραντεβού online στο Μαρούσι ή στους Αμπελόκηπους.