Η αρθροσκόπηση μηνίσκου είναι από τις πιο συχνές επεμβάσεις στο γόνατο, όμως για όποιον την κάνει πρώτη φορά γεννά πολλές πρακτικές απορίες. Πόσες ώρες νηστεία χρειάζονται; Θα κοιμηθώ; Πότε θα οδηγήσω; Πόση άδεια να ζητήσω από τη δουλειά; Το άρθρο αυτό δεν εξηγεί ξανά τις τεχνικές της επέμβασης. Συγκεντρώνει τις 12 ερωτήσεις που κάνουν συχνότερα οι ασθενείς τις ημέρες πριν το χειρουργείο, μαζί με μια λίστα προετοιμασίας που μπορείτε να ακολουθήσετε βήμα βήμα.
Αρθροσκόπηση μηνίσκου με μια ματιά
- Η αρθροσκόπηση μηνίσκου γίνεται συνήθως χωρίς διανυκτέρευση, με ραχιαία ή γενική αναισθησία.
- Πριν την επέμβαση χρειάζεται νηστεία από στερεά τροφή, συνήθως για 6 ώρες, σύμφωνα με τις οδηγίες του αναισθησιολόγου.
- Μετά από μερική μηνισκεκτομή οι πατερίτσες χρειάζονται για λίγες ημέρες· μετά από συρραφή για περίπου 4-6 εβδομάδες.
- Η επιλογή ανάμεσα σε συρραφή και αφαίρεση οριστικοποιείται συνήθως κατά τη διάρκεια της αρθροσκόπησης.
- Οι χρόνοι επιστροφής σε δουλειά, οδήγηση και άθληση εξαρτώνται κυρίως από το αν έγινε συρραφή.
- Οι πρώτες ασκήσεις ξεκινούν από την ημέρα της επέμβασης.
Πριν το χειρουργείο: προετοιμασία και αναισθησία
### 1. Τι εξετάσεις χρειάζομαι πριν την αρθροσκόπηση;
Θα χρειαστεί ένας βασικός προεγχειρητικός έλεγχος: γενική αίματος, πηκτικός μηχανισμός, βιοχημικές εξετάσεις και ηλεκτροκαρδιογράφημα. Ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό σας μπορεί να ζητηθεί ακτινογραφία θώρακος ή καρδιολογική εκτίμηση. Έχετε μαζί σας τη μαγνητική τομογραφία και τις ακτινογραφίες του γόνατος. Αν δεν έχει ξεκαθαριστεί αν πρόκειται για ρήξη μηνίσκου ή συνδέσμου, δείτε τις διαφορές ρήξης μηνίσκου και ρήξης χιαστού.
2. Πρέπει να σταματήσω κάποια φάρμακα;
Ενημερώστε τον γιατρό και τον αναισθησιολόγο για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που παίρνετε. Τα αντιπηκτικά και τα αντιαιμοπεταλιακά δεν διακόπτονται ποτέ με δική σας πρωτοβουλία· η απόφαση λαμβάνεται μαζί με τον γιατρό που τα έχει συστήσει. Ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα και κάποια συμπληρώματα που επηρεάζουν την πήξη μπορεί επίσης να χρειαστεί να σταματήσουν προσωρινά. Αναφέρετε και τυχόν ορμονική αντισύλληψη ή ιστορικό θρόμβωσης.
3. Πόσες ώρες νηστεία χρειάζονται;
Σύμφωνα με τις συνήθεις αναισθησιολογικές οδηγίες, δεν τρώτε στερεά τροφή για περίπου 6 ώρες πριν την επέμβαση, ενώ νερό επιτρέπεται συνήθως έως 2 ώρες πριν. Οι ακριβείς ώρες εξαρτώνται από την ώρα του χειρουργείου και θα σας δοθούν από το νοσοκομείο. Τα χρόνια φάρμακα, αν σας ζητηθεί, λαμβάνονται με λίγο νερό. Αποφύγετε το κάπνισμα και την τσίχλα το πρωί της επέμβασης.
4. Θα κοιμηθώ ή θα είμαι ξύπνιος;
Οι συνηθέστερες επιλογές είναι η ραχιαία αναισθησία, όπου μουδιάζουν τα πόδια και συνήθως χορηγείται και ήπια καταστολή, και η γενική αναισθησία. Η απόφαση λαμβάνεται από τον αναισθησιολόγο μαζί σας, με βάση το ιστορικό σας και τη διάρκεια της επέμβασης. Πολλοί ασθενείς με ραχιαία αναισθησία κοιμούνται ελαφρά και δεν θυμούνται σχεδόν τίποτα από την επέμβαση.
Την ημέρα της επέμβασης
### 5. Πόσο διαρκεί η αρθροσκόπηση μηνίσκου;
Μια μερική μηνισκεκτομή διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα. Η συρραφή, η αποκατάσταση βλαβών της ρίζας ή ramp και ο συνδυασμός με άλλες πράξεις απαιτούν περισσότερο χρόνο. Για παράδειγμα, όταν συνυπάρχει ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου και γίνεται στην ίδια επέμβαση συνδεσμοπλαστική χιαστού, η διάρκεια αυξάνεται ανάλογα. Υπολογίστε ότι, με την προετοιμασία και την ανάνηψη, θα μείνετε στο νοσοκομείο αρκετές ώρες.
6. Πόσες ώρες θα μείνω στο νοσοκομείο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις φεύγετε την ίδια ημέρα. Η έξοδος γίνεται όταν έχει υποχωρήσει η αναισθησία, ο πόνος ελέγχεται, έχετε ουρήσει και μπορείτε να περπατήσετε με ασφάλεια με τις πατερίτσες. Θα χρειαστείτε συνοδό για την επιστροφή, γιατί δεν επιτρέπεται να οδηγήσετε, και καλό είναι να μη μείνετε μόνοι την πρώτη νύχτα.
7. Θα γίνει συρραφή ή αφαίρεση του μηνίσκου;
Εξαρτάται από τη θέση και το σχήμα της ρήξης, την ποιότητα του ιστού, την ηλικία και τη δραστηριότητά σας. Οι ρήξεις στην περιφέρεια, όπου υπάρχει αιμάτωση, έχουν καλύτερες πιθανότητες να επουλωθούν με συρραφή. Επειδή η τελική απόφαση λαμβάνεται συνήθως όταν ο χειρουργός δει τη βλάβη μέσα από το αρθροσκόπιο, συζητήστε από πριν και τα δύο σενάρια. Έτσι θα έχετε οργανώσει δουλειά και καθημερινότητα και για τη μεγαλύτερη αποκατάσταση. Αν κατά την ίδια αρθροσκόπηση γόνατος βρεθεί και φθορά χόνδρου γόνατος, μπορεί να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα.
Μετά την επέμβαση: η πρακτική καθημερινότητα
### 8. Πόσο καιρό θα χρειαστώ πατερίτσες;
Μετά από μερική μηνισκεκτομή πατάτε συνήθως από την πρώτη ημέρα και οι πατερίτσες χρειάζονται για λίγες ημέρες, μέχρι να περπατάτε χωρίς να κουτσαίνετε. Μετά από συρραφή το πόδι προστατεύεται από φόρτιση για περίπου 4-6 εβδομάδες και συχνά χρησιμοποιείται νάρθηκας που περιορίζει την κάμψη του γόνατος. Μάθετε να χρησιμοποιείτε τις πατερίτσες πριν το χειρουργείο, όχι την ώρα της εξόδου.
9. Πότε βγαίνουν τα ράμματα και πότε μπορώ να κάνω μπάνιο;
Τα ράμματα αφαιρούνται συνήθως 10-14 ημέρες μετά. Μέχρι τότε οι τομές μένουν στεγνές· με αδιάβροχο επίθεμα επιτρέπεται συνήθως ένα σύντομο ντους, καθισμένοι σε ένα σταθερό σκαμπό αν δεν νιώθετε σίγουροι. Μπανιέρα, πισίνα και θάλασσα αποφεύγονται μέχρι την πλήρη επούλωση των τομών.
10. Πότε μπορώ να οδηγήσω;
Το κριτήριο δεν είναι μόνο ο χρόνος, αλλά το αν μπορείτε να φρενάρετε απότομα και με δύναμη. Αν χειρουργήθηκε το δεξί γόνατο, αυτό γίνεται συνήθως σε 1-2 εβδομάδες μετά από μηνισκεκτομή και γύρω στις 6 εβδομάδες μετά από συρραφή. Αν χειρουργήθηκε το αριστερό και έχετε αυτόματο κιβώτιο, η οδήγηση επιτρέπεται συχνά νωρίτερα. Σε κάθε περίπτωση δεν οδηγείτε με νάρθηκα ή με φάρμακα που προκαλούν υπνηλία.
11. Πότε επιστρέφω στη δουλειά και πόση άδεια να ζητήσω;
Υπολογίστε την άδεια με βάση το «χειρότερο» σενάριο, δηλαδή τη συρραφή, και επιστρέψτε νωρίτερα αν τελικά γίνει μηνισκεκτομή. Η εργασία γραφείου είναι η πιο εύκολη περίπτωση, ενώ η όρθια και η χειρωνακτική εργασία χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Αν η δουλειά σας απαιτεί πολύωρη ορθοστασία, σκάλες, γονάτισμα ή μεταφορά βάρους, συζητήστε με τον γιατρό μια σταδιακή επιστροφή ή προσωρινή αλλαγή καθηκόντων. Αν χρειάζεστε βεβαίωση για τον εργοδότη σας, ζητήστε την στον μετεγχειρητικό έλεγχο.
12. Πότε ξεκινά η φυσικοθεραπεία;
Οι πρώτες ασκήσεις ξεκινούν ήδη την ημέρα της επέμβασης: σφίξιμο του τετρακεφάλου, κινήσεις του αστραγάλου για την κυκλοφορία και ήπια κινητοποίηση της επιγονατίδας. Το οργανωμένο πρόγραμμα με φυσικοθεραπευτή ξεκινά συνήθως την πρώτη ή τη δεύτερη εβδομάδα. Αναλυτικά τα στάδια περιγράφονται στον οδηγό για την αποκατάσταση μετά από επέμβαση γόνατος.
Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα: μηνισκεκτομή ή συρραφή
Οι χρόνοι είναι ενδεικτικοί, για ασθενείς χωρίς επιπλοκές και χωρίς συνοδές επεμβάσεις. Το δικό σας πρόγραμμα θα το ορίσει ο χειρουργός.
| Δραστηριότητα | Μερική μηνισκεκτομή | Συρραφή μηνίσκου |
|---|---|---|
| Πατερίτσες | Λίγες ημέρες | Περίπου 4-6 εβδομάδες, με περιορισμένη φόρτιση |
| Οδήγηση (δεξί γόνατο) | Συνήθως σε 1-2 εβδομάδες | Συνήθως γύρω στις 6 εβδομάδες |
| Εργασία γραφείου | Συνήθως σε λίγες ημέρες έως 1 εβδομάδα | Συνήθως σε 1-2 εβδομάδες, με πατερίτσες |
| Όρθια ή χειρωνακτική εργασία | Συνήθως σε 2-4 εβδομάδες | Συνήθως σε 2-3 μήνες |
| Στατικό ποδήλατο | Συνήθως από τη 2η εβδομάδα | Συνήθως μετά την 6η εβδομάδα |
| Τρέξιμο και αθλήματα | Συνήθως σε 2-4 εβδομάδες, σταδιακά | Συνήθως σε 3-6 μήνες |
Λίστα προετοιμασίας πριν την αρθροσκόπηση μηνίσκου
| Πότε | Τι να κάνετε |
|---|---|
| 1-2 εβδομάδες πριν | Προεγχειρητικός έλεγχος, λίστα φαρμάκων, ενημέρωση εργοδότη για τα δύο σενάρια άδειας, ραντεβού με φυσικοθεραπευτή |
| Λίγες ημέρες πριν | Προμήθεια και εξάσκηση στις πατερίτσες, ασκήσεις τετρακεφάλου, παγοκύστες στην κατάψυξη, αφαίρεση χαλιών από τους διαδρόμους του σπιτιού |
| Την παραμονή | Ελαφρύ βραδινό γεύμα, νηστεία όπως σας έχει οριστεί, ντους, όχι ξύρισμα στο πόδι, αφαίρεση κοσμημάτων και βερνικιού νυχιών |
| Το πρωί της επέμβασης | Φαρδύ παντελόνι ή σορτς, ταυτότητα, εξετάσεις, μαγνητική, λίστα φαρμάκων, πατερίτσες, συνοδός |
| Τις πρώτες ημέρες στο σπίτι | Παυσίπονα στις ώρες τους, πάγος και ανύψωση του ποδιού, ασκήσεις, φροντίδα των τομών |
Αν θέλετε να καταλάβετε γενικότερα τι είναι η αρθροσκόπηση και γιατί επιτρέπει τόσο γρήγορη έξοδο από το νοσοκομείο, θα βρείτε μια απλή περιγραφή της μεθόδου στο σχετικό άρθρο.
Συχνά λάθη πριν και μετά την αρθροσκόπηση μηνίσκου
- Υπολογίζετε την άδεια από τη δουλειά μόνο για το σενάριο της μηνισκεκτομής και βρίσκεστε απροετοίμαστοι αν τελικά γίνει συρραφή.
- Φτάνετε στο χειρουργείο με αδύναμο τετρακέφαλο, ενώ λίγες εβδομάδες απλών ασκήσεων πριν την επέμβαση διευκολύνουν σημαντικά την αποκατάσταση.
- Πατάτε με όλο το βάρος νωρίτερα από όσο σας επιτράπηκε, επειδή το γόνατο «δεν πονάει». Μετά από συρραφή, ο πόνος δεν είναι αξιόπιστος οδηγός.
- Παραλείπετε τις ασκήσεις των πρώτων ημερών και χάνετε την πλήρη έκταση του γόνατος, που είναι πιο δύσκολο να ανακτηθεί αργότερα.
- Επιστρέφετε στο γήπεδο με βάση το ημερολόγιο και όχι τη δύναμη και τον έλεγχο του ποδιού.
Η ανάκτηση της πλήρους έκτασης του γόνατος τις πρώτες ημέρες είναι ίσως ο σημαντικότερος στόχος της πρώιμης φάσης. Μην τοποθετείτε μαξιλάρι κάτω από το γόνατο όταν ξαπλώνετε, όσο άνετο κι αν φαίνεται· βάλτε το κάτω από τη φτέρνα, ώστε το γόνατο να τεντώνει χαλαρά.
Πότε να επικοινωνήσετε με τον ορθοπαιδικό μετά την επέμβαση
- Πυρετός πάνω από 38 °C ή ρίγη.
- Ερυθρότητα, ζέστη ή θολό υγρό από τις τομές.
- Πρήξιμο που αυξάνεται αντί να μειώνεται ή πόνος που δεν ελέγχεται με τα φάρμακα.
- Πόνος, πρήξιμο ή σκληρία στη γάμπα, που μπορεί να είναι σημάδι θρόμβωσης.
- Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος, που χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
- Αδυναμία να πατήσετε, ενώ σας έχει επιτραπεί η φόρτιση, ή νέο κλείδωμα του γόνατος.
Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης και η αρθροσκοπική χειρουργική γόνατος
Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης είναι ορθοπαιδικός χειρουργός και αθλητίατρος με πολυετή ενασχόληση με την αρθροσκοπική χειρουργική. Υπηρέτησε ως Επιμελητής στην Ορθοπαιδική Κλινική του ΚΑΤ (2008-2012), εκπαίδευσε χειρουργούς στην αρθροσκόπηση στο Yanda International Hospital στην Κίνα και είναι ιδρυτικό στέλεχος και εκπαιδευτής του OTC Hellas. Είναι μέλος της ESSKA και της AANA και σήμερα Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ. Η εμπειρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στη συρραφή μηνίσκου, μια τεχνικά απαιτητική επέμβαση. Δέχεται ασθενείς στο Μαρούσι, απέναντι από το ΥΓΕΙΑ, και στους Αμπελόκηπους. Δείτε το βιογραφικό του Δρ. Δεληγεώργη.
Συχνές ερωτήσεις για την αρθροσκόπηση μηνίσκου
Χρειάζομαι ενέσεις για θρόμβωση μετά την αρθροσκόπηση;
Εξαρτάται από τον ατομικό κίνδυνο. Μετά από μια σύντομη μηνισκεκτομή, με γρήγορη επιστροφή στο περπάτημα, συχνά δεν χρειάζεται φαρμακευτική προφύλαξη. Όταν όμως η φόρτιση περιορίζεται για εβδομάδες, όπως μετά από συρραφή, ή υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, όπως ιστορικό θρόμβωσης, ορμονική θεραπεία ή παχυσαρκία, ο γιατρός μπορεί να συστήσει αντιθρομβωτική αγωγή για συγκεκριμένο διάστημα.
Τι γίνεται αν κρυώσω ή έχω πυρετό λίγο πριν την επέμβαση;
Ενημερώστε το ιατρείο όσο το δυνατόν νωρίτερα. Ένα απλό κρυολόγημα χωρίς πυρετό δεν αποτελεί πάντα εμπόδιο, ο πυρετός όμως, ο έντονος βήχας ή μια ενεργή λοίμωξη οδηγούν συνήθως σε αναβολή. Η αρθροσκόπηση μηνίσκου είναι προγραμματισμένη επέμβαση, οπότε μια μικρή καθυστέρηση είναι προτιμότερη από ένα χειρουργείο με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
Θα χρειαστώ νάρθηκα γόνατος;
Μετά από μερική μηνισκεκτομή συνήθως όχι· αρκεί μια ελαστική περίδεση τις πρώτες ημέρες. Μετά από συρραφή χρησιμοποιείται συχνά νάρθηκας με ρυθμιζόμενη άρθρωση, που περιορίζει την κάμψη του γόνατος για να προστατευτεί η συρραφή. Η διάρκεια και οι μοίρες κάμψης που επιτρέπονται ορίζονται από τον χειρουργό, ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος της ρήξης.
Πώς ανεβαίνω και κατεβαίνω σκάλες με πατερίτσες;
Στο ανέβασμα προηγείται το υγιές πόδι και ακολουθούν οι πατερίτσες μαζί με το χειρουργημένο. Στο κατέβασμα προηγούνται οι πατερίτσες με το χειρουργημένο πόδι και ακολουθεί το υγιές. Αν υπάρχει κουπαστή, κρατηθείτε από αυτή και κρατήστε και τις δύο πατερίτσες στο άλλο χέρι. Εξασκηθείτε πριν την επέμβαση, ιδανικά με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή.
Πρέπει να κόψω το κάπνισμα πριν την επέμβαση;
Είναι μια από τις πιο χρήσιμες αλλαγές που μπορείτε να κάνετε. Το κάπνισμα μειώνει την αιμάτωση των ιστών και, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, συνδέεται με καθυστερημένη επούλωση και περισσότερες επιπλοκές. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στη συρραφή μηνίσκου, όπου η επιτυχία εξαρτάται από τη βιολογική επούλωση του ιστού. Ακόμα και η διακοπή λίγες εβδομάδες πριν βοηθά.
Θα φαίνονται οι τομές;
Οι τομές της αρθροσκόπησης είναι συνήθως δύο, λίγων χιλιοστών η καθεμία, μπροστά από το γόνατο. Στη συρραφή ή στις βλάβες ramp μπορεί να χρειαστεί μία επιπλέον μικρή τομή. Τους πρώτους μήνες τα σημάδια είναι ροδαλά και σταδιακά ξεθωριάζουν. Η προστασία από τον ήλιο κατά το πρώτο καλοκαίρι βοηθά να γίνουν λιγότερο εμφανή.
Αν έχετε προγραμματίσει αρθροσκόπηση μηνίσκου ή θέλετε δεύτερη γνώμη για τη ρήξη σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο στο Μαρούσι ή στους Αμπελόκηπους ή να κλείσετε ραντεβού online με τον Δρ. Αναστάσιο Δεληγεώργη, για να λύσετε κάθε απορία πριν την επέμβαση.