Ρομποτική Μονοδιαμερισματική Αρθροπλαστική Γόνατος

Μερική αρθροπλαστική γόνατος με μια ματιά

• Η μερική αρθροπλαστική γόνατος (μονοδιαμερισματική) αντικαθιστά μόνο το φθαρμένο διαμέρισμα, συνήθως το έσω, και διατηρεί τον υγιή χόνδρο και τους χιαστούς συνδέσμους.
• Είναι κατάλληλη όταν η αρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα, ο πρόσθιος χιαστός λειτουργεί και η παραμόρφωση διορθώνεται.
• Σε σύγκριση με την ολική, προσφέρει πιο φυσική αίσθηση, μικρότερη τομή και συνήθως ταχύτερη ανάρρωση.
• Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως μία ημέρα και οι περισσότεροι ασθενείς περπατούν χωρίς βοήθημα μέσα σε λίγες εβδομάδες.
• Η επιτυχία εξαρτάται κυρίως από τη σωστή επιλογή του ασθενούς και την ακρίβεια τοποθέτησης, όπου βοηθά η ρομποτική υποβοήθηση.

Τι είναι η μονοδιαμερισματική (μερική) αρθροπλαστική γόνατος;

Μονοδιαμερισματική (μερική) αρθροπλαστική είναι η επέμβαση κατά την οποία αντικαθίσταται μόνο το πάσχον από την αρθρίτιδα τμήμα του γόνατος με ένα τεχνητό εμφύτευμα, διατηρώντας το υγιές τμήμα του απολύτως ανέπαφο.

Έτσι, αποκαθίσταται η κινηματική της άρθρωσης του γόνατος γρήγορα και χωρίς πόνο.

Τι είναι η αρθρίτιδα γόνατος;

Η αρθρίτιδα γόνατος είναι μια φλεγμονώδης πάθηση που χαρακτηρίζεται από την καταστροφή των δομικών στοιχείων της άρθρωσης, των αρθρικών χόνδρων των μηνίσκων και των υποχόνδριων οστών. Το γόνατο αποτελείται από τρία (3) διαμερίσματα: το έσω, το έξω και το επιγονατιδομηριαίο διαμέρισμα.

Παραδοσιακά η θεραπεία για την αρθρίτιδα του γόνατος ανεξαρτήτως του αν αφορούσε μόνο ένα τμήμα της άρθρωσης ή περισσότερα, ήταν η ολική αρθροπλαστική, δηλαδή η αντικατάσταση όλων των αρθρικών επιφανειών με συνέπεια να θυσιάζεται ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος και μερικές φορές και ο οπίσθιος.

Σήμερα όμως, στις περιπτώσεις που η αρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα ή σε δύο από τα τρία διαμερίσματα του γόνατος (έσω, έξω, επιγονατιδομηριαίο), ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε αντικατάσταση μόνο των φθαρμένων τμημάτων, διατηρώντας ακέραιο τον χόνδρο και χωρίς να κοπεί ο πρόσθιος ή και ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη φυσιολογική μηχανική και κίνηση του γόνατος.

Ποιες οι προεγχειρητικές διαδικασίες;

Σημαντικό είναι να γίνει προσεκτική επιλογή των ασθενών που μπορούν να υποβληθούν σε μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική.

Ιστορικό: Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός θα πάρει ένα λεπτομερές ιστορικό που θα αφορά τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενούς αλλά και τα ειδικότερα συμπτώματα που αφορούν το πάσχον γόνατο.

Κλινική εξέταση: Στη συνέχεια, θα εξετάσει τον ασθενή προσεκτικά προκειμένου να εντοπίσει αν ο πόνος προέρχεται από ένα μέρος του γόνατος ή περισσότερα, θα ελέγξει το εύρος κίνησης της άρθρωσης και τη σταθερότητα των συνδέσμων.

Απεικονιστικός έλεγχος: Ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε ειδικές ακτινογραφίες προκειμένου να εκτιμηθεί η έκταση της βλάβης. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να είναι απαραίτητος ο περαιτέρω έλεγχος με μαγνητική τομογραφία.

Πώς γίνεται το χειρουργείο;

Το χειρουργείο γίνεται με μια μικρή τομή στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος. Ο Χειρουργός θα επισκοπήσει την άρθρωση για να επιβεβαιώσει ότι η αρθρίτιδα αφορά μόνο ένα τμήμα αυτής και ότι οι σύνδεσμοι είναι ακέραιοι.

Στη συνέχεια, θα αφαιρέσει μόνο το πάσχον οστό και το χόνδρο προετοιμάζοντας το χώρο για την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων. Οι σύνδεσμοι του γόνατος διατηρούνται ακέραιοι σε αντίθεση με την ολική αρθροπλαστική.

Τυπικά οι πάσχουσες επιφάνειες αντικαθίστανται από μεταλλικά τμήματα τα οποία συγκρατούνται στο οστό με ειδικό βιολογικό τσιμέντο. Ανάμεσα στα μεταλλικά τμήματα τοποθετείται ένα ισχυρό πλαστικό εμφύτευμα (από πολυαιθυλένιο), προκειμένου να είναι ομαλή η κίνηση. Τα υλικά αυτά είναι πολύ ανθεκτικά με μακρά διάρκεια ζωής, απόλυτα συμβατά με τον οργανισμό.

Τέλος, γίνεται σύγκλειση του τραύματος.

Μετεγχειρητικά

Μετά το τέλος του χειρουργείου ο ασθενής μεταφέρεται στο δωμάτιο του και αρχίζει άμεσα η κινητοποίηση του γόνατος.

Ο ασθενής συνήθως μένει στο νοσοκομείο μόνο (1) μία ημέρα, ενώ θα μπορεί να φορτίσει το πόδι του άμεσα μετεγχειρητικά. Για τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσει ένα ζευγάρι πατερίτσες μέχρι να νοιώσει ασφαλής για να κινητοποιηθεί χωρίς αυτές.

Ένας φυσικοθεραπευτής θα βοηθήσει στην κινητοποίηση και θα δώσει οδηγίες για ασκήσεις εύρους κίνησης και ενδυνάμωσης.

Ποια τα πλεονεκτήματα μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής γόνατος;

Σε σύγκριση με την Ολική Αρθροπλαστική

• Μικρότερη τομή
• Μικρότερος τραυματισμός των μαλακών μορίων
• Μικρότερη απώλεια αίματος
• Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος
• Ελαχιστοποίηση των επιπλοκών
• Μικρότερη νοσηλεία (1 ημέρα)
• Άμεση κινητοποίηση
• Ταχύτερη επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες
• Επειδή ο χόνδρος και οι σύνδεσμοι στο υπόλοιπο υγιές γόνατο παραμένουν ακέραιοι, η κίνηση της άρθρωσης μετεγχειρητικά προσομοιάζει στη φυσιολογική κίνηση του γόνατος

Υπάρχουν επιπλοκές κατά την επέμβαση;

Η προσεκτική επιλογή των ασθενών, ο προσεκτικός προγχειρητικός έλεγχος και σχεδιασμός καθώς και ο μειωμένος χειρουργικός χρόνος μειώνουν στο ελάχιστο τις επιπλοκές. Σπάνια επιπλοκή είναι η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση.

Ποιες είναι οι ενδείξεις για μερική αρθροπλαστική γόνατος;

Η μερική αρθροπλαστική γόνατος απευθύνεται σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος που έχει προσβάλει ουσιαστικά ένα μόνο διαμέρισμα. Το πιο συχνό σενάριο είναι η φθορά στην εσωτερική πλευρά του γόνατος, όπου ο ασθενής πονά κυρίως στο εσωτερικό χείλος της άρθρωσης και το γόνατο έχει αρχίσει να παίρνει ελαφρώς ραιβό σχήμα («στραβό προς τα έξω»). Λιγότερο συχνά αφορά το έξω διαμέρισμα.

Οι κλασικές ενδείξεις της μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής είναι:

• πλήρης απώλεια χόνδρου («οστό σε οστό») σε ένα διαμέρισμα, με το άλλο διαμέρισμα σε καλή κατάσταση,
• λειτουργικός πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος,
• παραμόρφωση (ραιβότητα ή βλαισότητα) που διορθώνεται με τα χέρια κατά την εξέταση,
• ικανοποιητικό εύρος κίνησης, με κάμψη συνήθως πάνω από 90-100 μοίρες και περιορισμένο έλλειμμα έκτασης,
• οστεονέκρωση περιορισμένη σε έναν κόνδυλο του μηριαίου, όταν η συντηρητική αγωγή δεν αποδίδει.

Πότε η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική δεν είναι η σωστή επιλογή

• Φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής, που προσβάλλουν όλη την άρθρωση.
• Ανεπάρκεια του πρόσθιου χιαστού, για παράδειγμα μετά από παλαιά ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, όπου το γόνατο είναι ασταθές. Σε επιλεγμένους ασθενείς η απόφαση εξατομικεύεται.
• Σταθερή παραμόρφωση που δεν διορθώνεται κατά την εξέταση.
• Σημαντική φθορά σε δεύτερο διαμέρισμα του γόνατος.
• Πόνος χωρίς ουσιαστική απώλεια χόνδρου: όταν ο χόνδρος είναι μόνο λεπτυσμένος, το όφελος της επέμβασης είναι συνήθως μικρότερο από το αναμενόμενο και προηγούνται άλλες θεραπείες.

Τι δοκιμάζεται πριν από την επέμβαση

Η μερική αρθροπλαστική προτείνεται όταν οι συντηρητικές θεραπείες έχουν εξαντληθεί. Συνήθως έχουν προηγηθεί απώλεια βάρους, στοχευμένη ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των γλουτιαίων, τροποποίηση δραστηριοτήτων, αναλγητική αγωγή, ενδαρθρικές εγχύσεις και, σε ορισμένους ασθενείς, νάρθηκας αποφόρτισης του πάσχοντος διαμερίσματος. Όταν παρά τα μέτρα αυτά ο πόνος περιορίζει την καθημερινότητα για αρκετούς μήνες, η χειρουργική λύση αξίζει να συζητηθεί.

Κριτήρια επιλογής: πώς αποφασίζεται αν είστε υποψήφιος

Η σωστή επιλογή του ασθενούς είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για ένα καλό και μακροχρόνιο αποτέλεσμα. Πέρα από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις βασικές ακτινογραφίες, ο ορθοπαιδικός αξιολογεί συστηματικά τα εξής:

Παλαιότερα θεωρούνταν απαραίτητα αυστηρά όρια ηλικίας και βάρους. Τα σύγχρονα δεδομένα έχουν χαλαρώσει αρκετά αυτούς τους περιορισμούς, οπότε η απόφαση δεν βασίζεται σε έναν μόνο αριθμό, αλλά στη συνολική εικόνα. Η τελική επιβεβαίωση γίνεται κατά την επέμβαση: αν ο χειρουργός διαπιστώσει φθορά μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, μπορεί να χρειαστεί μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική, κάτι που συζητείται με τον ασθενή από πριν.

Μερική ή ολική αρθροπλαστική γόνατος: η σύγκριση

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος αντικαθιστά όλες τις αρθρικές επιφάνειες και είναι η λύση για τη διάχυτη αρθρίτιδα. Η μονοδιαμερισματική είναι πιο συντηρητική, αλλά προϋποθέτει αυστηρά κριτήρια. Οι κύριες διαφορές:

Η υψηλότερη πιθανότητα αναθεώρησης στη μερική οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξη της αρθρίτιδας στο υπόλοιπο γόνατο και στη λάθος επιλογή ασθενών, γι’ αυτό τα κριτήρια έχουν τόση σημασία. Ένα πιο αναλυτικό πλαίσιο απόφασης θα βρείτε στο άρθρο ολική ή μερική αρθροπλαστική γόνατος: ποια ταιριάζει σε εσάς. Όταν η φθορά βρίσκεται μόνο πίσω από την επιγονατίδα, η αντίστοιχη μερική λύση είναι η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική.

Γιατί η ακρίβεια μετράει περισσότερο στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική

Στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική η πρόθεση συνυπάρχει με το φυσικό γόνατο. Αν τοποθετηθεί με υπερβολική διόρθωση, φορτίζει υπερβολικά το υγιές διαμέρισμα και επιταχύνει τη φθορά του. Αν τοποθετηθεί με υποδιόρθωση, φορτίζεται υπερβολικά η ίδια. Τα περιθώρια είναι λίγα χιλιοστά και λίγες μοίρες.

Εδώ η ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος MAKO προσφέρει σαφές πλεονέκτημα: ο σχεδιασμός σε τρισδιάστατο μοντέλο και η μέτρηση της τάσης των συνδέσμων κατά την επέμβαση επιτρέπουν στον χειρουργό να αποκαταστήσει τον άξονα που είχε το γόνατο πριν από την αρθρίτιδα, χωρίς να «σπρώξει» το φορτίο στο υγιές διαμέρισμα.

Αποκατάσταση μετά τη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική

Επειδή διατηρούνται σύνδεσμοι και υγιής χόνδρος, η ανάρρωση είναι συνήθως ταχύτερη από την ολική. Με την εφαρμογή πρωτοκόλλων Fast Track ο ασθενής κινητοποιείται από τις πρώτες ώρες. Τα παρακάτω χρονικά διαστήματα είναι ενδεικτικά και εξαρτώνται από τη φυσική κατάσταση και τη συνέπεια στις ασκήσεις.

Πρακτικές συμβουλές για τις πρώτες εβδομάδες

• Εφαρμόζετε πάγο για 15-20 λεπτά μετά από κάθε κύκλο ασκήσεων, ώστε να περιορίζεται το οίδημα.
• Μην τοποθετείτε μαξιλάρι κάτω από το γόνατο όταν ξαπλώνετε· η πλήρης έκταση κερδίζεται τις πρώτες εβδομάδες.
• Αυξάνετε την απόσταση βάδισης σταδιακά. Το ότι πονάτε λιγότερο από ό,τι περιμένατε δεν σημαίνει ότι οι ιστοί έχουν επουλωθεί πλήρως.
• Στις σκάλες ανεβαίνετε πρώτα με το υγιές πόδι και κατεβαίνετε πρώτα με το χειρουργημένο, μέχρι να ανακτήσετε τη δύναμή σας.
• Ακολουθείτε την αντιθρομβωτική αγωγή για όσο διάστημα έχει οριστεί, ακόμη κι αν κινείστε άνετα.

Άθληση μετά τη μερική αρθροπλαστική

Οι ασθενείς με μερική αρθροπλαστική συχνά επιστρέφουν σε υψηλότερο επίπεδο δραστηριότητας σε σχέση με την ολική. Το περπάτημα, η κολύμβηση, το ποδήλατο, το γκολφ, το διπλό τένις και το σκι σε εύκολες πίστες είναι συνήθως εφικτά. Τα αθλήματα με άλματα, απότομες αλλαγές κατεύθυνσης και το συστηματικό τρέξιμο επιβαρύνουν την πρόθεση και το υγιές διαμέρισμα, γι’ αυτό καλό είναι να αποφεύγονται ή να συζητούνται εξατομικευμένα.

Τι γίνεται αν η αρθρίτιδα εξελιχθεί στο υπόλοιπο γόνατο;

Η μερική αρθροπλαστική δεν σταματά τη φυσική πορεία της αρθρίτιδας στα διαμερίσματα που δεν αντικαταστάθηκαν. Σε έναν αριθμό ασθενών, μετά από αρκετά χρόνια, μπορεί να εμφανιστεί φθορά και σε άλλο διαμέρισμα. Σε αυτή την περίπτωση η μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική είναι συνήθως εφικτή και, επειδή αρχικά είχε αφαιρεθεί λίγο οστό, η επέμβαση μοιάζει σε πολλά σημεία με μια πρωτογενή ολική. Για τον λόγο αυτό συστήνεται τακτική παρακολούθηση με κλινική εξέταση και ακτινογραφίες, καθώς και διατήρηση φυσιολογικού βάρους και δυνατών μυών.

Ειδικοί κίνδυνοι της μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής

Οι γενικοί κίνδυνοι, όπως η λοίμωξη και η θρόμβωση, είναι κοινοί με κάθε αρθροπλαστική και στη μερική εμφανίζονται συνήθως σπανιότερα, λόγω της μικρότερης επέμβασης. Υπάρχουν όμως και ορισμένες επιπλοκές που σχετίζονται ειδικά με αυτή την τεχνική:

• Εξέλιξη της αρθρίτιδας στο διαμέρισμα που δεν αντικαταστάθηκε, η πιο συχνή αιτία μελλοντικής επέμβασης.
• Χαλάρωση εμφυτεύματος, συνήθως του κνημιαίου, που εκδηλώνεται με πόνο κατά τη φόρτιση.
• Κάταγμα στην περιοχή της κνήμης, σπάνια επιπλοκή που σχετίζεται με την προετοιμασία του οστού και την πρώιμη υπερφόρτιση.
• Επίμονος πόνος στην εσωτερική πλευρά τους πρώτους μήνες, που συνήθως υποχωρεί σταδιακά καθώς το οστό προσαρμόζεται στο νέο φορτίο.

Η τακτική παρακολούθηση επιτρέπει να εντοπιστούν έγκαιρα τέτοιες αλλαγές, συχνά πριν προκαλέσουν σημαντικά συμπτώματα.

Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό

• Όταν ο πόνος στο γόνατο εντοπίζεται σταθερά στην εσωτερική ή στην εξωτερική πλευρά και επιδεινώνεται με το περπάτημα.
• Όταν παρατηρείτε ότι το γόνατο αρχίζει να στραβώνει.
• Όταν η ακτινογραφία έχει δείξει φθορά σε ένα διαμέρισμα και τα συμπτώματα δεν υποχωρούν με τη συντηρητική αγωγή.
• Όταν σας έχει προταθεί ολική αρθροπλαστική και θέλετε να μάθετε αν πληροίτε τα κριτήρια για μερική.
• Όταν έχετε ήδη μερική αρθροπλαστική και εμφανίζεται νέος πόνος σε άλλο σημείο του γόνατος.

Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης και η μερική αρθροπλαστική γόνατος

Στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική η επιλογή του σωστού ασθενούς και η ακρίβεια της τοποθέτησης κρίνουν το αποτέλεσμα. Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης, ορθοπαιδικός χειρουργός και αθλητίατρος, είναι πιστοποιημένος στο ρομποτικό σύστημα MAKO για αρθροπλαστικές γόνατος και αξιολογεί κάθε περίπτωση με κλινική εξέταση και στοχευμένο απεικονιστικό έλεγχο, ώστε να προτείνει μερική αρθροπλαστική μόνο όταν οι ενδείξεις το στηρίζουν. Είναι Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ και έχει εκπαιδευτεί στην Ελλάδα και στη Μεγάλη Βρετανία. Δείτε το βιογραφικό του Δρ. Δεληγεώργη.

Συχνές ερωτήσεις για τη μερική αρθροπλαστική γόνατος

Αν θέλετε να μάθετε αν μια μερική αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να λύσει το δικό σας πρόβλημα, επισκεφθείτε τη σελίδα επικοινωνίας για τα στοιχεία των ιατρείων ή κλείστε ραντεβού online για εξέταση και εξατομικευμένη ενημέρωση.