Εξάρθρημα ώμου με μια ματιά
- Το εξάρθρημα ώμου συμβαίνει όταν η κεφαλή του βραχιονίου βγαίνει από την ωμογλήνη· στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων είναι πρόσθιο.
- Η ανάταξη γίνεται από γιατρό, ιδανικά μετά από ακτινογραφία· δεν επιχειρείτε να «βάλετε» τον ώμο στη θέση του μόνοι σας.
- Ο κίνδυνος υποτροπής εξαρτάται κυρίως από την ηλικία και το άθλημα και είναι πολύ υψηλός σε εφήβους και νέους αθλητές.
- Οι βλάβες Bankart και Hill-Sachs εξηγούν γιατί ένας ώμος που βγήκε μία φορά γίνεται ασταθής.
- Η χρόνια αστάθεια ώμου αντιμετωπίζεται οριστικά με αρθροσκοπική σταθεροποίηση· όταν η βλάβη Hill-Sachs είναι μεγάλη, προστίθεται remplissage.
- Η επιστροφή στον αθλητισμό γίνεται με κριτήρια και όχι μόνο με το ημερολόγιο, συνήθως 4 έως 6 μήνες μετά τη σταθεροποίηση.
Εξάρθρημα ώμου (εξάρθρωση ώμου): Τι είναι;

Με τον όρο εξάρθρημα ώμου περιγράφεται η κατάσταση εκείνη κατά την οποία η κεφαλή του βραχιονίου οστού απομακρύνεται από την ωμογλήνη που είναι η φυσιολογική της θέση (εξάρθρωση ώμου).
Ο ώμος μπορεί να βγει (μετακινηθεί) εντελώς έξω από την άρθρωση ή μπορεί να βγει μερικώς έξω από αυτήν και να ξαναγυρίσει στη φυσιολογική του θέση (υπεξάρθρημα ώμου).
Ο πάσχων πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε ορθοπαιδικό χειρουργό για να βάλει πάλι τον ώμο στη θέση του με ειδικούς χειρισμούς (ανάταξη), εφόσον χρειάζεται, και να διαγνωστούν οι όποιες βλάβες.
Ανάλογα με την κατεύθυνση της κεφαλής κατά το εξάρθρημα, αυτό διακρίνεται σε πρόσθιο που είναι και το πιο συχνό, οπίσθιο και πολυκατευθυντικό.
Πότε το εξάρθρημα οδηγεί σε αστάθεια ώμου;
Όταν εξαρθρώνεται η κεφαλή του βραχιονίου, είναι σίγουρο ότι ορισμένα ανατομικά στοιχεία του ώμου έχουν υποστεί σημαντικές βλάβες. Αν οι βλάβες δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και σωστά μετά το πρώτο επεισόδιο, τότε είναι πιθανή η υποτροπή (επανάληψη) του εξαρθρήματος. Το πρόβλημα μπορεί να γίνει χρόνιο, προκαλώντας αστάθεια στην άρθρωση του ώμου (τάση του ώμου να εξαρθρώνεται) που δυσχεραίνει όχι μόνο τις αθλητικές αλλά και τις καθημερινές δραστηριότητες του πάσχοντα.
Κάθε νέο εξάρθρημα αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω βλάβης στους ιστούς του ώμου, όπως του χόνδρου που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες, του επιχειλίου χόνδρου αλλά ακόμα και των οστών. Μπορεί να προκαλέσει κάταγμα (ρήξη) στο μπροστινό μέρος της ωμογλήνης (bony Bankart) ή και εμπιεστικό κάταγμα στην κεφαλή του βραχιονίου (βλάβη Hill Sachs). Τα κατάγματα αυτά μπορεί να δημιουργήσουν οστικά ελλείμματα που με τη σειρά τους, προκαλούν μεγαλύτερη αστάθεια, αυξάνοντας κατά πολύ την πιθανότητα νέας υποτροπής του εξαρθρήματος. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, το εξάρθρημα ώμου μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη των τενόντων (ρήξη τενοντίου πετάλου) και αδυναμία χρήσης του χεριού.
Πάντως, όλες οι ανωτέρω βλάβες αυξάνουν μελλοντικά την πιθανότητα εμφάνισης αρθρίτιδας (καταστροφή της άρθρωσης).
Εξάρθρημα ώμου: Ποια είναι τα κύρια αίτια;
Συνήθως, το εξάρθρημα ώμου είναι αποτέλεσμα τραυματισμού μεγάλης βίας και πιο συχνά, κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων. Μερικές όμως φορές μπορεί να συμβεί και με τραυματισμούς ήπιας μορφής σε ασθενείς που παρουσιάζουν χαλαρό συνδετικό ιστό (υπερελαστικότητα) και υπερκινητικότητα της άρθρωσης του ώμου.
Τι συμπτώματα έχει η εξάρθρωση ώμου;
Τα συνήθη συμπτώματα της εξάρθρωσης ώμου είναι:
- Έντονος πόνος
- Αδυναμία κίνησης της άρθρωσης
- Παραμόρφωση της άρθρωσης
- Νευρολογικά συμπτώματα όπως μούδιασμα ή άλλες διαταραχές της αίσθησης στον ώμο
Επιπλέον, σε χρόνια αστάθεια ώμου:
- Πόνος σε ορισμένες κινήσεις και σπανιότερα σε ηρεμία ή τη νύχτα όταν ο ασθενής προσπαθεί να κοιμηθεί πάνω στον πάσχοντα ώμο
- Συνεχής φόβος ότι ο ώμος του θα βγει, όταν ανυψώνει το χέρι του πάνω από τον ώμο
- Υποτροπές του εξαρθρήματος, ακόμα και την ώρα του ύπνου
Βρείτε λύση στο πρόβλημα σας!
Εξάρθρωση ώμου: Πως γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση του εξαρθρήματος γίνεται από:
- το ιστορικό της κάκωσης
- τα συμπτώματα του ασθενούς
- την κλινική εξέταση
- την ακτινογραφία
Μετά την ανάταξη του εξαρθρήματος, γίνεται διάγνωση των βλαβών με την μαγνητική τομογραφία, το αξονικό ή μαγνητικό αρθρογράφημα. Οι απλές ακτινογραφίες θα βοηθήσουν στον αποκλεισμό άλλων κακώσεων.
Ποιοι τρόποι θεραπείας υπάρχουν για την εξάρθρωση ώμου;
Μετά την ανάταξη, αποφασίζεται η μέθοδος αντιμετώπισης, συντηρητική ή ελάχιστα επεμβατική (αρθροσκόπηση), που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ενδεικτικά, αναφέρονται:
- οι υπάρχουσες βλάβες
- η ύπαρξη οστικών κακώσεων και το μέγεθος αυτών
- η ηλικία του πάσχοντα κατά το πρώτο εξάρθρημα
- ο αριθμός των εξαρθρημάτων
- οι αθλητικές δραστηριότητες του πάσχοντα
Αυτό που έχει παρατηρηθεί διεθνώς είναι ότι όσο μικρότερη είναι η ηλικία στην οποία γίνεται το πρώτο εξάρθρημα και όσο μεγαλύτερο το επίπεδο της δραστηριότητας του ασθενούς, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να υποστεί ένα 2ο εξάρθρημα στο μέλλον. Έτσι, για έναν ασθενή 20 ετών με αθλητικές δραστηριότητες, η πιθανότητα να υποστεί ένα δεύτερο εξάρθρημα, ανεξάρτητα από τη συντηρητική θεραπεία που ακολούθησε, πλησιάζει σχεδόν το 100%!
Τι περιλαμβάνει η συντηρητική αντιμετώπιση της εξάρθρωσης ώμου;
Η συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- Αποφυγή δραστηριοτήτων που ενισχύουν τα συμπτώματα
- Ακινητοποίηση του ώμου σε νάρθηκα για χρονικό διάστημα λίγων εβδομάδων μέχρι να υποχωρήσει ο πόνος
- Λήψη παυσιπόνων και μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων
- Φυσικοθεραπεία με κινησιοθεραπεία και ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της ωμικής ζώνης
Συνήθως, η συντηρητική αντιμετώπιση έχει καλά αποτελέσματα σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, με χαμηλό επίπεδο αθλητικής δραστηριότητας και χωρίς συνοδές βλάβες στον ώμο.
Όταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα καθώς και σε νέους ασθενείς με έντονη αθλητική δραστηριότητα ή με σημαντικές ανατομικές βλάβες, η θεραπεία εκλογής είναι η αρθροσκόπηση.
Αρθροσκόπηση – Οριστική αντιμετώπιση, χωρίς νοσηλεία
Οι νεότερες αρθροσκοπικές τεχνικές προσφέρουν οριστική σταθεροποίηση του ώμου με άριστα λειτουργικά αποτελέσματα. Με τη βοήθεια μια μικροσκοπικής κάμερας και ειδικών μικροεργαλείων, μέσα από οπές χιλιοστών (3-8 χιλ.) και χωρίς να ανοίγεται η άρθρωση, ο εξειδικευμένος Ορθοπαιδικός Χειρουργός μπορεί να επανακαθηλώσει (επανατοποθετήσει) τους τραυματισμένους ιστούς στη σωστή ανατομική τους θέση και να συρράψει τους τένοντες που πιθανώς έχουν υποστεί ρήξη. Η συρραφή και η επανακαθήλωση γίνονται με ειδικά σχεδιασμένα εμφυτεύσιμα υλικά (άγκυρες) και ισχυρά ράμματα.
Σε μεγάλες οστικές βλάβες και ειδικά σε αθλητές που συμμετέχουν σε αθλήματα σωματικής επαφής, γίνονται επεμβάσεις με οστικά μοσχεύματα τα οποία τοποθετούνται με ειδικές αρθροσκοπικές τεχνικές στα οστικά ελλείματα. Τα μοσχεύματα είναι είτε από τον ίδιο τον ασθενή και λαμβάνονται από το οστό της λεκάνης ή από την κορακοειδή απόφυση (ένα οστό δίπλα στην άρθρωση του ώμου, επέμβαση Latarjet) είτε αλλομοσχεύματα (μόσχευμα που προέρχεται από άλλο ασθενή μετά από ειδική επεξεργασία).
Ο ασθενής δεν χρειάζεται να νοσηλευτεί και επιστρέφει σπίτι του την ίδια ημέρα, μετά από λίγες ώρες.
Αποκατάσταση
Μετά την επέμβαση, ο ασθενής μπορεί να χρησιμοποιήσει άμεσα το χέρι του για δραστηριότητες που γίνονται μπροστά στο σώμα. Για προστασία όμως του ώμου από απότομες κινήσεις και για ανάπαυση, τοποθετείται ένας κηδεμόνας (νάρθηκας) που θα ακινητοποιήσει μερικώς το χέρι για 3-4 εβδομάδες.
Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης και φυσικοθεραπείας προκειμένου να μπορέσει να επανέλθει σύντομα στο παλιό επίπεδο καθημερινών αλλά και αθλητικών δραστηριοτήτων. Ο χρόνος της αποκατάστασης ποικίλει ανάλογα με τη σοβαρότητα της βλάβης, τη συμμόρφωση του ασθενούς στους περιορισμούς και τις λειτουργικές του απαιτήσεις. Η επιστροφή σε απλές καθημερινές δραστηριότητες και σε εργασία γραφείου (πληκτρολόγηση, γράψιμο) γίνεται άμεσα, ενώ σε πλήρεις δραστηριότητες κυμαίνεται περίπου σε 2 ½ – 3 ½ μήνες και σε πλήρεις αθλητικές δραστηριότητες μετά απο 6 μήνες.
Γιατί να εμπιστευτείτε τον Ορθοπαιδικό Αναστάσιο Δεληγεώργη για το εξάρθρημα ώμου
Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός – Αθλητίατρος Αναστάσιος Δεληγεώργης είναι εξειδικευμένος στην αρθροσκοπική χειρουργική του ώμου και στην αντιμετώπιση της αστάθειας/εξαρθρήματος ώμου, έχοντας εκπαιδευτεί σε διεθνώς πιστοποιημένα εκπαιδευτικά ορθοπαιδικά κέντρα στο εξωτερικό και στην Ελλάδα. Ως Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ, αντιμετωπίζει καθημερινά σύνθετα περιστατικά ώμου, εφαρμόζοντας τις πιο σύγχρονες τεχνικές όπως:
- αρθροσκοπική αποκατάσταση ρήξης επιχειλίου χόνδρου-βλάβη Bankart
- Remplissage για την αντιμετώπιση της βλάβης Hill Sachs (εμπιεστικό κάταγμα κεφαλής βραχιονίου)
- ASA – Arthroscopic Subscapularis Augmentation of Bankart για ενίσχυση της αποκατάστασης της βλάβης bankart
- χρήση οστικών μοσχευμάτων – bone-block σε περιπτώσεις σημαντικών οστικών ελλειμμάτων, σε αθλητές υψηλών απαιτήσεων, σε ασθενείς με πολλαπλά εξαρθρήματα και σε υποτροπές μετά από προηγούμενη επέμβαση
Η προσέγγισή του είναι απολύτως εξατομικευμένη: λαμβάνει υπόψη ηλικία, επίπεδο δραστηριότητας, επάγγελμα, ιστορικό τραυματισμών, καθώς και τις προσδοκίες του ασθενούς (επιστροφή σε σπορ, χειρωνακτική εργασία κ.λπ.).
Ο στόχος δεν είναι μόνο να «μπει ο ώμος στη θέση του», αλλά να αποκατασταθεί πλήρως η σταθερότητα και να μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος υποτροπής.
Συχνές Ερωτήσεις για το Εξάρθρημα Ώμου
Το εξάρθρημα ώμου είναι η κατάσταση κατά την οποία η κεφαλή του βραχιονίου «βγαίνει» από την ωμογλήνη. Τις περισσότερες φορές είναι πρόσθιο εξάρθρημα, το οποίο συμβαίνει συνήθως μετά από πτώση, απότομη κίνηση ή τραυματισμό σε άθλημα επαφής.
Συνήθως ο ασθενής νιώθει:
- έντονο πόνο
- παραμόρφωση στην περιοχή του ώμου
- αδυναμία να κινήσει το χέρι
Συχνά, ο ασθενής κρατά το χέρι κοντά στο σώμα και δεν μπορεί να το σηκώσει.
Είναι σημαντικό να:
- μην προσπαθήσετε μόνοι σας να «βάλετε τον ώμο στη θέση του»
- ακινητοποιήσετε το χέρι όσο μπορείτε
- απευθυνθείτε άμεσα σε Τμήμα Επειγόντων ή σε εξειδικευμένο Ορθοπαιδικό
Η έγκαιρη ανάταξη (επαναφορά του ώμου στη θέση του) μειώνει τον πόνο και βοηθά στην προστασία των δομών της άρθρωσης.
Κατά το εξάρθρημα του ώμου μπορεί να τραυματιστούν οι εξής δομές:
- Ο επιχείλιος χόνδρος (βλάβη τύπου Bankart)
- Οι σύνδεσμοι
- Ο αρθρικός θύλακος
- Τα οστά (οστική Bankart και βλάβη Hill-Sachs)
Σε νεαρά άτομα και σε αθλητές, οι παραπάνω τραυματισμοί αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής και χρόνιας αστάθειας.
Υψηλότερο κίνδυνο έχουν:
Άτομα με χαλαρές αρθρώσεις
Νέοι σε ηλικία (έφηβοι και νεαροί ενήλικες)
Αθλητές (ιδίως σε αθλήματα επαφής ή ρίψεων)
Άτομα που επιστρέφουν γρήγορα σε βαριές δραστηριότητες χωρίς σωστή αποκατάσταση
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά μετά από το πρώτο επεισόδιο και σε ασθενείς με χαμηλές απαιτήσεις, μπορεί αρχικά να επιλεγεί συντηρητική αντιμετώπιση η οποία περιλαμβάνει:
- Ακινητοποίηση για μικρό χρονικό διάστημα
- Φαρμακευτική αγωγή
- Φυσικοθεραπεία για ενδυνάμωση.
Ωστόσο, σε νέους και αθλητές, ο κίνδυνος υποτροπής παραμένει πολύ υψηλός και για αυτό συχνά προτιμάται η χειρουργική σταθεροποίηση.
Η διάρκεια αποκατάστασης εξαρτάται από:
- το είδος της επέμβασης
- την έκταση των βλαβών
- τη συνέπεια του ασθενούς στο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας
Γενικά:
η πλήρης επιστροφή σε αθλητισμό υψηλών απαιτήσεων μπορεί να χρειαστεί μερικούς μήνες
η επιστροφή σε απλές καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σε λίγες ημέρες
Ναι, η φυσικοθεραπεία είναι παράγοντας επιτυχούς αποκατάστασης.
Στόχος της είναι:
- η ανάκτηση του εύρους κίνησης
- η ενδυνάμωση των μυών που σταθεροποιούν τον ώμο
- η βελτίωση της ιδιοδεκτικότητας (αίσθησης θέσης της άρθρωσης)
Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αναστάσιος Δεληγεώργης διαμορφώνει εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης σε συνεργασία με εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, αρκεί:
να τηρηθούν τα στάδια αποκατάστασης
να έχει ολοκληρωθεί η επούλωση
να έχει αποκατασταθεί η δύναμη και η σταθερότητα
Θα πρέπει να απευθυνθείτε στον Ορθοπαιδικό Χειρουργό – Αθλητίατρο Αναστάσιο Δεληγεώργη αν:
- Έχετε υποστεί επεισόδιο εξαρθρήματος ώμου
- Ο ώμος σας «βγαίνει» ή νιώθετε ανασφάλεια και αστάθεια κατά τις κινήσεις
- Φοβάστε να σηκώσετε το χέρι σας σε ορισμένες θέσεις
- Έχετε πόνο ή αστάθεια μετά από τραυματισμό
Η έγκαιρη εκτίμηση μειώνει τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενων εξαρθρημάτων και βοηθά στην επιλογή της βέλτιστης θεραπευτικής στρατηγικής για εσάς.
Στις ενότητες που ακολουθούν θα βρείτε όσα χρειάζεται να ξέρετε μετά από ένα εξάρθρημα ώμου: τι κάνετε τα πρώτα λεπτά, πόσο πιθανό είναι να ξανασυμβεί στη δική σας ηλικία, τι σημαίνουν οι όροι που θα δείτε στη μαγνητική τομογραφία και πώς παίρνεται η απόφαση ανάμεσα στη φυσικοθεραπεία και το χειρουργείο.
Πρώτες βοήθειες στο εξάρθρημα ώμου: τι κάνετε και τι όχι
Τι κάνετε
- Στηρίζετε το χέρι στη θέση που πονά λιγότερο, συνήθως κοντά στον κορμό, με ένα μαξιλάρι, ένα φουλάρι ή μια μπλούζα δεμένη ως ανάρτηση.
- Βάζετε πάγο τυλιγμένο σε πανί για 15 έως 20 λεπτά, όχι απευθείας στο δέρμα.
- Βγάζετε δαχτυλίδια, ρολόι και βραχιόλια από το χέρι πριν αρχίσει το πρήξιμο.
- Πηγαίνετε άμεσα σε ορθοπαιδικό ή εφημερεύον νοσοκομείο. Αποφύγετε φαγητό και ποτό μέχρι να εξεταστείτε, γιατί η ανάταξη μπορεί να χρειαστεί μέθη.
- Προσέξτε αν υπάρχει μούδιασμα στην έξω πλευρά του ώμου ή στα δάχτυλα και αναφέρετέ το στον γιατρό.
Τι δεν κάνετε
- Δεν τραβάτε το χέρι και δεν αφήνετε συναθλητές ή προπονητές να «βάλουν τον ώμο μέσα». Χωρίς ακτινογραφία δεν αποκλείεται κάταγμα, και ένας βίαιος χειρισμός μπορεί να το επιδεινώσει ή να τραυματίσει νεύρα και αγγεία.
- Δεν συνεχίζετε τον αγώνα ή την προπόνηση, ακόμη κι αν ο ώμος «μπήκε» μόνος του.
- Δεν οδηγείτε για να πάτε στο νοσοκομείο.
- Δεν περιορίζεστε σε παυσίπονα περιμένοντας να περάσει: όσο καθυστερεί η ανάταξη, τόσο πιο δύσκολη γίνεται λόγω του μυϊκού σπασμού.
Ακόμη και όταν ο ώμος επανέρχεται αυτόματα, η εκτίμηση από ορθοπαιδικό είναι απαραίτητη, γιατί οι εσωτερικές βλάβες υπάρχουν ανεξάρτητα από το πώς έγινε η ανάταξη.
Πόσο πιθανό είναι να ξαναβγεί ο ώμος; Ο κίνδυνος ανά ηλικία
Ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας για υποτροπή είναι η ηλικία κατά το πρώτο επεισόδιο. Όσο νεότερος είναι ο ασθενής, τόσο πιο ενεργός και τόσο πιο ελαστικοί οι ιστοί του, με αποτέλεσμα οι βλάβες να μην επουλώνονται στη σωστή θέση. Ο πίνακας δίνει ενδεικτική εικόνα, όπως περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία.
| Ηλικία στο πρώτο εξάρθρημα | Κίνδυνος υποτροπής (ενδεικτικά) | Τι χρειάζεται προσοχή |
|---|---|---|
| Κάτω των 20 ετών | Πολύ υψηλός· σε νέους αθλητές επαφής, συνήθως η πλειονότητα θα παρουσιάσει νέο επεισόδιο | Πρώιμη μαγνητική τομογραφία και συζήτηση για σταθεροποίηση ήδη μετά το πρώτο επεισόδιο |
| 20 έως 30 ετών | Υψηλός | Το είδος του αθλήματος και η οστική απώλεια κρίνουν την απόφαση |
| 30 έως 40 ετών | Μέτριος | Η συντηρητική αγωγή συχνά επαρκεί, εφόσον δεν υπάρχει σημαντική βλάβη |
| Άνω των 40 ετών | Χαμηλότερος | Αυξάνεται η πιθανότητα συνοδού ρήξης στροφικού πετάλου ή βλάβης του μασχαλιαίου νεύρου· αν το χέρι δεν σηκώνεται λίγες εβδομάδες μετά, χρειάζεται απεικόνιση |
Εκτός από την ηλικία, τον κίνδυνο αυξάνουν τα αθλήματα επαφής και τα αθλήματα με κινήσεις πάνω από το κεφάλι, η γενικευμένη χαλαρότητα των αρθρώσεων, η οστική απώλεια στην ωμογλήνη και η πρόωρη επιστροφή σε φόρτιση. Κάθε νέο επεισόδιο προσθέτει βλάβη και κάνει το επόμενο πιο εύκολο.
Βλάβες Bankart και Hill-Sachs: τι σημαίνουν για τον ώμο σας
Βλάβη Bankart
Είναι η αποκόλληση του πρόσθιου κάτω τμήματος του επιχείλιου χόνδρου, μαζί με τους συνδέσμους του θυλάκου, από το χείλος της ωμογλήνης. Ο επιχείλιος λειτουργεί σαν «προφυλακτήρας» που βαθαίνει την κοιλότητα· όταν αποκολληθεί, η κεφαλή του βραχιονίου γλιστράει πιο εύκολα προς τα εμπρός. Όταν μαζί με τον επιχείλιο αποσπάται και κομμάτι οστού, μιλάμε για οστική βλάβη Bankart. Με τα επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα, το χείλος της ωμογλήνης φθείρεται και η επιφάνειά της μικραίνει.
Βλάβη Hill-Sachs
Είναι ένα «βαθούλωμα» στο πίσω και πάνω τμήμα της κεφαλής του βραχιονίου, που δημιουργείται όταν η κεφαλή συγκρούεται με το σκληρό χείλος της ωμογλήνης τη στιγμή του εξαρθρήματος. Οι μικρές βλάβες συνήθως δεν έχουν κλινική σημασία. Οι μεγάλες, όμως, μπορούν να «σκαλώσουν» στο χείλος της ωμογλήνης όταν το χέρι βρίσκεται σε απαγωγή και έξω στροφή, σαν μοχλός που ξαναβγάζει τον ώμο.
Γιατί μετράει ο συνδυασμός τους
Η χειρουργική απόφαση δεν βασίζεται σε μία βλάβη, αλλά στη σχέση μεταξύ τους. Το πλάτος της ωμογλήνης που απέμεινε ορίζει μια «τροχιά» μέσα στην οποία κινείται η κεφαλή. Αν η Hill-Sachs πέφτει μέσα σε αυτή την τροχιά, η βλάβη χαρακτηρίζεται on-track και συνήθως αρκεί η επιδιόρθωση του επιχείλιου. Αν πέφτει έξω (off-track), ο κίνδυνος υποτροπής μετά από απλή επιδιόρθωση είναι υψηλός και χρειάζεται επιπλέον τεχνική. Για τη μέτρηση αυτή ζητείται συχνά αξονική τομογραφία με τρισδιάστατη ανασύνθεση.
Αστάθεια ώμου: συντηρητική θεραπεία ή χειρουργείο;
Πότε δοκιμάζεται πρώτα η φυσικοθεραπεία
- Πρώτο επεισόδιο σε ασθενή άνω των 30 με 35 ετών, με χαμηλές αθλητικές απαιτήσεις και χωρίς σημαντική οστική βλάβη.
- Πολυκατευθυντική αστάθεια χωρίς σοβαρό τραύμα, σε άτομα με χαλαρές αρθρώσεις: εδώ η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία είναι η βασική θεραπεία.
- Αθλητής στη μέση της αγωνιστικής περιόδου που επιλέγει, ενημερωμένος για τον κίνδυνο, να ολοκληρώσει τη σεζόν με πρόγραμμα ενδυνάμωσης και κηδεμόνα.
Πότε προτείνεται χειρουργική σταθεροποίηση
- Νέοι αθλητές σε αθλήματα επαφής ή ρίψεων, ήδη μετά το πρώτο εξάρθρημα.
- Επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα ή υπεξαρθρήματα.
- Σημαντική οστική απώλεια στην ωμογλήνη ή μεγάλη βλάβη Hill-Sachs.
- Επίμονο αίσθημα ότι ο ώμος «θα φύγει», παρά τη σωστή φυσικοθεραπεία.
| Εύρημα στην απεικόνιση | Συνήθης χειρουργική επιλογή |
|---|---|
| Βλάβη Bankart χωρίς σημαντική οστική απώλεια | Αρθροσκοπική επιδιόρθωση Bankart με άγκυρες |
| Bankart με μεγάλη Hill-Sachs (off-track) και μικρή απώλεια ωμογλήνης | Αρθροσκοπική επιδιόρθωση Bankart με remplissage |
| Σημαντική οστική απώλεια ωμογλήνης | Επέμβαση Latarjet ή οστικό μόσχευμα (bone block) |
| Αστάθεια με γενικευμένη χαλαρότητα | Φυσικοθεραπεία πρώτα· σε αποτυχία, σύσφιξη του θυλάκου |
Οι περισσότερες από αυτές τις επεμβάσεις γίνονται με αρθροσκόπηση ώμου, από μικρές τομές και χωρίς διανυκτέρευση. Για τις νεότερες τεχνικές σταθεροποίησης, δείτε και το άρθρο για τις τελευταίες εξελίξεις στη χειρουργική ώμου.
Remplissage: η λύση όταν η βλάβη Hill-Sachs είναι μεγάλη
Η λέξη remplissage σημαίνει στα γαλλικά «γέμισμα». Κατά την αρθροσκοπική επέμβαση, ο οπίσθιος θύλακος και ο τένοντας του υπακάνθιου μυός στερεώνονται με άγκυρες μέσα στο βαθούλωμα της Hill-Sachs. Έτσι η βλάβη μένει εκτός της αρθρικής επιφάνειας και δεν μπορεί πλέον να «σκαλώσει» στην ωμογλήνη. Το remplissage γίνεται πάντα σε συνδυασμό με επιδιόρθωση Bankart, στην ίδια αρθροσκόπηση.
Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, σε ασθενείς με μεγάλη βλάβη Hill-Sachs και περιορισμένη απώλεια ωμογλήνης, η προσθήκη του remplissage μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής σε σχέση με την απλή επιδιόρθωση Bankart, αποφεύγοντας μια πιο εκτεταμένη ανοιχτή επέμβαση. Μπορεί να υπάρξει μικρός περιορισμός της έξω στροφής, που για τους περισσότερους ασθενείς δεν επηρεάζει τη λειτουργία, αλλά συζητείται ειδικά με αθλητές ρίψεων.
Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης έχει τιμηθεί με βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ορθοπαιδικής και Τραυματιολογίας (ΕΕΧΟΤ) για επιστημονική εργασία στο remplissage στην υποτροπιάζουσα πρόσθια αστάθεια ώμου.
Επιστροφή στον αθλητισμό μετά από εξάρθρημα ώμου
Η επιστροφή καθορίζεται από κριτήρια, όχι μόνο από τον χρόνο που πέρασε. Πριν πάρετε το «πράσινο φως», θα πρέπει να ισχύουν τα εξής:
- Πλήρες και ανώδυνο εύρος κίνησης, συγκρίσιμο με τον υγιή ώμο.
- Δύναμη στροφικού πετάλου και μυών της ωμοπλάτης σχεδόν ίση με την άλλη πλευρά.
- Καμία αίσθηση ανασφάλειας όταν το χέρι βρίσκεται σε απαγωγή και έξω στροφή.
- Ολοκλήρωση ασκήσεων ειδικών για το άθλημα χωρίς πόνο ή πρήξιμο.
- Ψυχολογική ετοιμότητα: ο φόβος για νέο εξάρθρημα αλλάζει την κίνηση και αυξάνει τον κίνδυνο.
Ενδεικτικά, μετά από αρθροσκοπική σταθεροποίηση, το τρέξιμο ξεκινά συνήθως στους 2 με 3 μήνες, η ενδυνάμωση άνω άκρων στο γυμναστήριο με τροποποιήσεις στους 3 με 4 μήνες, ενώ τα αθλήματα ρίψεων και επαφής απαιτούν συνήθως 5 με 6 μήνες ή περισσότερο. Στο βόλεϊ και στο τένις χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο σερβίς και στο κάρφωμα, όπως περιγράφεται και στο άρθρο για τους τραυματισμούς στο beach volley. Τι να περιμένετε τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση θα βρείτε στον οδηγό για την ανάρρωση μετά την αρθροσκόπηση ώμου.
Στο γυμναστήριο, ακόμη και μετά την επιστροφή, αποφύγετε για αρκετό καιρό τις θέσεις που φορτίζουν τον ώμο σε απαγωγή και έξω στροφή: πιέσεις πίσω από τον αυχένα, έλξεις πίσω από το κεφάλι και πολύ βαθιές βυθίσεις (dips). Το εξάρθρημα είναι από τις συχνότερες αθλητικές κακώσεις του άνω άκρου, και η πρόληψη υποτροπής περνά από τη διατήρηση της ενδυνάμωσης και μετά το τέλος της αποκατάστασης.
Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό για αστάθεια ώμου
- Μετά από κάθε πρώτο εξάρθρημα, ακόμη κι αν ο ώμος μπήκε μόνος του.
- Όταν νιώθετε τον ώμο να «γλιστράει» στον ύπνο, στο πέταγμα της μπάλας ή όταν φοράτε το μπουφάν.
- Όταν το μούδιασμα στον ώμο ή στο χέρι δεν υποχωρεί τις επόμενες ημέρες.
- Όταν, σε ηλικία άνω των 40, δεν μπορείτε να σηκώσετε το χέρι μετά την ανάταξη.
- Όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται παρά τη φυσικοθεραπεία ή συμβαίνουν με όλο και μικρότερη κίνηση.
Δεν είναι κάθε πόνος στον ώμο σε αθλητή σημάδι αστάθειας. Σε κολυμβητές, για παράδειγμα, ο πόνος χωρίς επεισόδιο εξαρθρήματος οφείλεται συχνά σε υπερχρησία, όπως στον ώμο του κολυμβητή, και η διάκριση γίνεται με την κλινική εξέταση.
Ο Αναστάσιος Δεληγεώργης και η χειρουργική της αστάθειας ώμου
Η αστάθεια ώμου είναι από τα θέματα με τα οποία ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης έχει ασχοληθεί και ερευνητικά, όπως δείχνει η βράβευσή του από την ΕΕΧΟΤ για την εργασία του στο remplissage. Ως Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ και μέλος της οργανωτικής επιτροπής του Athens Shoulder Course από το 2016, εφαρμόζει σύγχρονες αρθροσκοπικές τεχνικές σταθεροποίησης. Πρώην Πανελληνιονίκης στα 800 m και 400 m και κάτοχος του IOC Diploma in Sports Medicine, γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει για έναν αθλητή η ασφαλής επιστροφή στον αγωνιστικό χώρο. Περισσότερα για την εμπειρία του ορθοπαιδικού χειρουργού θα βρείτε στο βιογραφικό του.
Περισσότερες ερωτήσεις για το εξάρθρημα ώμου
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε εξάρθρημα και υπεξάρθρημα;
Στο εξάρθρημα η κεφαλή του βραχιονίου βγαίνει πλήρως από την ωμογλήνη και συνήθως χρειάζεται ανάταξη από γιατρό. Στο υπεξάρθρημα γλιστράει μερικώς και επανέρχεται μόνη της μέσα σε δευτερόλεπτα. Τα υπεξαρθρήματα δεν είναι αθώα: προκαλούν επίσης βλάβες στον επιχείλιο και αποτελούν συχνό σημάδι χρόνιας αστάθειας.
Μπορεί ο ώμος να βγει ενώ κοιμάμαι;
Ναι, σε προχωρημένη αστάθεια ο ώμος μπορεί να βγει με απλές κινήσεις, όπως όταν τεντώνετε το χέρι πάνω από το κεφάλι στον ύπνο. Αυτό δείχνει συνήθως σημαντική βλάβη των σταθεροποιητικών δομών ή οστική απώλεια και αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι χρειάζεται χειρουργική αξιολόγηση.
Τι είναι το οπίσθιο εξάρθρημα και γιατί μπορεί να διαφύγει;
Στο οπίσθιο εξάρθρημα η κεφαλή του βραχιονίου μετακινείται προς τα πίσω. Είναι σπάνιο και εμφανίζεται κυρίως μετά από επιληπτική κρίση, ηλεκτροπληξία ή πτώση με τεντωμένο χέρι. Επειδή η παραμόρφωση είναι λιγότερο εμφανής και η απλή ακτινογραφία μπορεί να παραπλανήσει, χρειάζεται κατάλληλες λήψεις. Χαρακτηριστικό εύρημα είναι η αδυναμία έξω στροφής του χεριού.
Πόσο καιρό φοριέται ο νάρθηκας μετά την ανάταξη, χωρίς χειρουργείο;
Συνήθως 1 έως 3 εβδομάδες, κυρίως για να υποχωρήσει ο πόνος. Σε μεγαλύτερες ηλικίες η ακινητοποίηση είναι συντομότερη, γιατί ο ώμος δυσκαμπτεί εύκολα. Η παρατεταμένη χρήση νάρθηκα δεν φαίνεται να μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο υποτροπής· σημασία έχει το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας που ακολουθεί.
Βοηθά ο κηδεμόνας ώμου στην επιστροφή στο άθλημα;
Ο λειτουργικός κηδεμόνας περιορίζει την επικίνδυνη θέση απαγωγής και έξω στροφής και μπορεί να βοηθήσει έναν αθλητή να ολοκληρώσει τη σεζόν πριν από το χειρουργείο. Δεν θεραπεύει όμως τις βλάβες και περιορίζει την απόδοση, ειδικά σε αθλήματα ρίψεων. Είναι προσωρινή λύση και όχι εναλλακτική της σταθεροποίησης.
Μπορεί ένα εξάρθρημα να οδηγήσει σε αρθρίτιδα του ώμου;
Ναι. Κάθε εξάρθρημα μπορεί να τραυματίσει τον αρθρικό χόνδρο, και τα πολλαπλά επεισόδια αυξάνουν τον κίνδυνο πρώιμης φθοράς, της λεγόμενης αρθροπάθειας από αστάθεια. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που σε νέους ασθενείς με υποτροπές προτείνεται σταθεροποίηση πριν συσσωρευτούν βλάβες.
Είναι ανησυχητικό το μούδιασμα στον ώμο μετά το εξάρθρημα;
Το μούδιασμα στην έξω πλευρά του ώμου οφείλεται συνήθως σε διάταση του μασχαλιαίου νεύρου. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί σταδιακά μέσα σε εβδομάδες ή λίγους μήνες. Αν επιμένει ή συνοδεύεται από αδυναμία στο σήκωμα του χεριού, χρειάζεται παρακολούθηση και ενδεχομένως ηλεκτρομυογράφημα.
Υπάρχουν ασκήσεις που μειώνουν τον κίνδυνο νέου εξαρθρήματος;
Η ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου και των μυών της ωμοπλάτης, μαζί με ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας, βελτιώνει τον δυναμικό έλεγχο του ώμου και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην πολυκατευθυντική αστάθεια. Όταν όμως υπάρχει μηχανική βλάβη, όπως μεγάλη Bankart ή Hill-Sachs, οι ασκήσεις μειώνουν τα επεισόδια χωρίς να μπορούν να τα εξαλείψουν.
Αν ο ώμος σας έχει βγει ή νιώθετε ότι δεν είναι σταθερός, μια έγκαιρη εκτίμηση μπορεί να προλάβει νέες βλάβες. Επικοινωνήστε με τα ιατρεία σε Μαρούσι και Αμπελόκηπους ή κλείστε ραντεβού online.