Ρομποτική Επιγονατιδομηριαία Αρθροπλαστική

Επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική με μια ματιά

• Η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική αντικαθιστά μόνο τις φθαρμένες επιφάνειες πίσω από την επιγονατίδα και στην τροχιλία του μηριαίου, διατηρώντας το υπόλοιπο γόνατο και τους συνδέσμους.
• Απευθύνεται σε ασθενείς με μεμονωμένη αρθρίτιδα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης, που πονούν κυρίως στις σκάλες, στο κάθισμα και στο σκύψιμο.
• Προϋπόθεση είναι να έχουν προηγηθεί φυσικοθεραπεία, ενδυνάμωση και άλλες συντηρητικές θεραπείες χωρίς διαρκές όφελος.
• Με το ρομποτικό σύστημα MAKO το εμφύτευμα της τροχιλίας τοποθετείται με μεγάλη ακρίβεια, ώστε η επιγονατίδα να ολισθαίνει σωστά.
• Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως ένα εικοσιτετράωρο και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Τι είναι η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική;

Επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική είναι η αφαίρεση και η αντικατάσταση μόνο του φθαρμένου (αρθριτικού) επιγονατιδομηριαίου διαμερίσματος του γόνατος, αφήνοντας έτσι τις υπόλοιπες επιφάνειες του γόνατος και τους συνδέσμους ανέπαφους. Συγκεκριμένα, αφαιρείται η αρθρική επιφάνεια της επιγονατίδας και αντικαθίσταται με ειδικό ανθεκτικό πολυαιθυλένιο ενώ η αντίστοιχη επιφάνεια στο μηριαίο (τροχιλία) αντικαθίσταται από ένα λεπτό μεταλλικό ένθετο.

Ενδείκνυται για ασθενείς με μεμονωμένη οστεοαρθρίτιδα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης (δηλαδή το υπόλοιπο γόνατο δεν έχει αρθρίτιδα), που προκαλεί έναν διάχυτο πόνο στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος. Η επέμβαση αυτή πέρα από το ότι παρέχει ανακούφιση από τον πόνο, συμβάλλει στην αποφυγή ή στην καθυστέρηση μιας ολικής αρθροπλαστικής (δηλαδή αντικατάστασης όλου του γόνατος).

Συμπτώματα επιγονατιδομηριαίας οστεοαρθρίτιδας

• Πόνος στο πρόσθιο μέρος του γόνατος τόσο σε ηρεμία όσο και μετά από δραστηριότητες κατά τις οποίες ασκούνται μεγάλες δυνάμεις στην επιγονατίδα όπως στο γονάτισμα, στο ανέβασμα ή στο κατέβασμα της σκάλας και κατά την έγερση από καθίσματα
• «Τρίξιμο» κατά την κάμψη και έκταση του γόνατος

Παράγοντες κινδύνου που μπορεί να οδηγήσουν σε επιγονατιδομηριαία οστεοαρθρίτιδα

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι :

• Παχυσαρκία
• Χρόνια αστάθεια της επιγονατίδας
• Κακή ευθυγράμμιση του ποδιού
• Ανώμαλο σχήμα της τροχιλίας (δυσπλασία)
• Πρώην κάταγμα της επιγονατίδας

Ρομποτική επιγονατιδομηρίαια αρθροπλαστική

Η χειρουργική επέμβαση αφορά περιπτώσεις που δεν ανταποκρίθηκαν σε συντηρητική αγωγή. Πραγματοποιείται με ρομποτική τεχνολογία και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές και ο ασθενής μένει στο νοσοκομείο μία (1) μέρα.

Με το τελευταίας γενιάς σύστημα ρομποτικής υποβοήθησης ΜΑΚΟ του νοσοκομείου Υγεία μπορούν να πραγματοποιηθούν τέτοιες επεμβάσεις με μεγάλη ακρίβεια, ελάχιστη επεμβατικότητα και αποτέλεσμα που να προσομοιάζει το ανθρώπινο γόνατο. Η τεχνολογία ΜΑΚΟ, με τη χρήση του ρομποτικού βραχίονα, βοηθάει τον χειρουργό να κάνει την επέμβαση με ακρίβεια χιλιοστού στην προπαρασκευή των οστών και την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.

Πλεονεκτήματα επιγονατιδομηρίαιας αρθοπλαστικής σε σχέση με την ολική αρθροπλαστική γόνατος

• Καλύτερη φυσική αίσθηση και κίνηση λόγω της διατήρησης του χόνδρου και των συνδέσμων στο υπόλοιπο υγιές γόνατο
• Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος λόγω μικρότερου τραύματος στο γόνατο
• Μικρότερη νοσηλεία (1 ημέρα)
• Ταχύτερη αποκατάσταση λόγω μικρότερης τομής
• Ταχύτερη επιστροφή στην εργασία και τις καθημερινές δραστηριότητες
• Η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική απαιτεί εξειδικευμένο ορθοπαιδικό χειρουργό.

Τι είναι η αρθρίτιδα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης;

Για να κατανοήσει κανείς πότε χρειάζεται επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική, βοηθά να γνωρίζει πώς λειτουργεί αυτό το τμήμα του γόνατος. Η επιγονατίδα είναι ένα μικρό οστό ενσωματωμένο στον τένοντα του τετρακεφάλου. Όταν λυγίζετε το γόνατο, ολισθαίνει μέσα σε μια αύλακα του μηριαίου οστού, την τροχιλία, λειτουργώντας σαν τροχαλία που πολλαπλασιάζει τη δύναμη του μυός. Οι επιφάνειές της καλύπτονται από τον παχύτερο αρθρικό χόνδρο του σώματος, επειδή δέχονται πολύ μεγάλα φορτία.

Όταν ο χόνδρος αυτός φθείρεται, χωρίς να έχουν προσβληθεί τα υπόλοιπα διαμερίσματα, μιλάμε για μεμονωμένη επιγονατιδομηριαία οστεοαρθρίτιδα. Είναι μια ιδιαίτερη μορφή της αρθρίτιδας γόνατος, που εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες και μπορεί να ξεκινήσει σε σχετικά μικρότερη ηλικία, ιδίως όταν υπάρχει δυσπλασία της τροχιλίας ή ιστορικό αστάθειας της επιγονατίδας.

Η φθορά εξελίσσεται συνήθως αργά. Στα αρχικά στάδια ο χόνδρος μαλακώνει και εμφανίζει ρωγμές, ενώ αργότερα λεπταίνει μέχρι να αποκαλυφθεί το υποκείμενο οστό, συνήθως στην έξω πλευρά της επιγονατίδας. Η χειρουργική αντικατάσταση συζητείται στα προχωρημένα στάδια, όταν η απώλεια χόνδρου είναι πλέον εκτεταμένη και τα συμπτώματα δεν ελέγχονται με άλλα μέσα.

Συμπτώματα: πόνος στις σκάλες, στο κάθισμα και στο σκύψιμο

Το χαρακτηριστικό της επιγονατιδομηριαίας αρθρίτιδας είναι ότι ο πόνος εμφανίζεται κυρίως όταν το γόνατο φορτίζεται σε κάμψη. Στο ίσιο περπάτημα σε επίπεδο έδαφος πολλοί ασθενείς νιώθουν σχετικά καλά. Ο πίνακας εξηγεί γιατί ορισμένες κινήσεις πονούν περισσότερο.

Συχνά συνυπάρχουν τρίξιμο κατά την κίνηση, ήπιο πρήξιμο μετά από δραστηριότητα και ένα αίσθημα ότι το γόνατο «κόβεται» στιγμιαία, που οφείλεται στην αντανακλαστική αναστολή του τετρακεφάλου λόγω πόνου και όχι σε ρήξη συνδέσμου.

Με ποιες παθήσεις μπορεί να συγχέεται;

Ο πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατος έχει πολλές πιθανές αιτίες και η σωστή διάγνωση είναι προϋπόθεση για να έχει αποτέλεσμα η επέμβαση. Ένας γενικός οδηγός για τις αιτίες υπάρχει στη σελίδα για τον πόνο στο γόνατο. Οι πιο συχνές καταστάσεις που μοιάζουν με την επιγονατιδομηριαία αρθρίτιδα είναι:

Στους νεότερους ασθενείς και στους δρομείς, η εικόνα συχνά αντιστοιχεί στο γόνατο του δρομέα, που δεν απαιτεί αρθροπλαστική. Όταν πρόκειται για εντοπισμένη βλάβη, οι επιλογές περιγράφονται στη σελίδα για τη φθορά χόνδρου γόνατος.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

• Κλινική εξέταση: ο γιατρός ελέγχει την πορεία της επιγονατίδας κατά την κάμψη, προκαλεί πόνο με πίεση πάνω της, αξιολογεί τον άξονα του σκέλους, τη δύναμη του τετρακεφάλου και τη σταθερότητα των συνδέσμων.
• Ακτινογραφίες: προσθιοπίσθια σε φόρτιση για τα υπόλοιπα διαμερίσματα, πλάγια για το ύψος της επιγονατίδας και το σχήμα της τροχιλίας, και αξονική λήψη της επιγονατίδας που δείχνει άμεσα τη στένωση του μεσάρθριου διαστήματος.
• Μαγνητική τομογραφία: επιβεβαιώνει ότι ο χόνδρος στα άλλα διαμερίσματα είναι διατηρημένος και ελέγχει μηνίσκους και συνδέσμους.
• Αξονική τομογραφία: όταν προγραμματίζεται ρομποτική επέμβαση, χρησιμοποιείται για τον τρισδιάστατο σχεδιασμό και για τη μέτρηση της ευθυγράμμισης του εκτατικού μηχανισμού.

Τι δοκιμάζεται πριν από το χειρουργείο

Η επιγονατιδομηριαία αρθρίτιδα ανταποκρίνεται συχνά σε καλά οργανωμένη συντηρητική αγωγή, γι’ αυτό η επέμβαση προτείνεται μόνο όταν αυτή έχει εξαντληθεί. Τα βασικά μέτρα είναι:

• στοχευμένη ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των απαγωγών του ισχίου, που βελτιώνει την πορεία της επιγονατίδας,
• απώλεια βάρους, αφού κάθε κιλό πολλαπλασιάζεται στο φορτίο της επιγονατίδας στις σκάλες,
• προσαρμογή δραστηριοτήτων, για παράδειγμα αποφυγή βαθιών καθισμάτων και ασκήσεων με βαθιά κάμψη στο γυμναστήριο,
• επίδεση ή ειδικός νάρθηκας επιγονατίδας για ανακούφιση σε δραστηριότητες,
• ενδαρθρικές εγχύσεις, όπως υαλουρονικό ή η θεραπεία του αρθριτικού γόνατος με PRP, ανάλογα με το στάδιο.

Ενδείξεις και αντενδείξεις της επιγονατιδομηριαίας αρθροπλαστικής

Η επιτυχία της επέμβασης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιλογή του κατάλληλου ασθενούς. Ενδείκνυται συνήθως όταν:

• η φθορά του χόνδρου στην επιγονατίδα και την τροχιλία είναι προχωρημένη,
• το έσω και το έξω διαμέρισμα του γόνατος είναι υγιή ή με ελάχιστες αλλοιώσεις,
• ο πόνος εντοπίζεται σαφώς στο μπροστινό μέρος του γόνατος,
• η συντηρητική αγωγή έχει δοκιμαστεί σωστά για αρκετούς μήνες.

Αντίθετα, η επέμβαση συνήθως δεν συστήνεται σε φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής, όταν υπάρχει αρθρίτιδα και σε άλλα διαμερίσματα, όταν ο πόνος εντοπίζεται κυρίως στο πλάι του γόνατος ή όταν συνυπάρχει σημαντική κακή ευθυγράμμιση της επιγονατίδας που δεν διορθώνεται. Σε ορισμένες περιπτώσεις η κακή πορεία της επιγονατίδας μπορεί να διορθωθεί στην ίδια επέμβαση με επιπλέον χειρουργικό χειρισμό.

Γιατί η ρομποτική τεχνική έχει σημασία στην επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική

Το εμφύτευμα της τροχιλίας πρέπει να «κουμπώνει» ομαλά με τον φυσικό χόνδρο των κονδύλων του μηριαίου, ώστε η επιγονατίδα να περνά από το μεταλλικό στο φυσικό τμήμα χωρίς σκαλοπάτι. Ταυτόχρονα, η περιστροφή και το βάθος του καθορίζουν αν η επιγονατίδα θα ολισθαίνει κεντρικά ή θα τείνει να ξεφεύγει προς τα έξω.

Με τον τρισδιάστατο σχεδιασμό και τον ρομποτικό βραχίονα, οι παράμετροι αυτές ρυθμίζονται με ακρίβεια χιλιοστού, κάτι δύσκολο να επιτευχθεί με το μάτι και τα συμβατικά εργαλεία. Το πώς λειτουργεί το σύστημα, ο σχεδιασμός με αξονική και ο ρόλος του χειρουργού εξηγούνται αναλυτικά στη σελίδα για τη ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος MAKO.

Πώς γίνεται η επέμβαση βήμα βήμα

1. Αναισθησία: συνήθως περιοχική, ώστε να αναισθητοποιούνται μόνο τα κάτω άκρα, με ή χωρίς ελαφριά καταστολή.
2. Τομή: μικρή τομή στο μπροστινό μέρος του γόνατος, χωρίς διατομή του τετρακεφάλου.
3. Επιβεβαίωση: ο χειρουργός ελέγχει άμεσα ότι το έσω και το έξω διαμέρισμα είναι πράγματι υγιή.
4. Καταγραφή με το ρομποτικό σύστημα: η ανατομία του γόνατος ταυτίζεται με το τρισδιάστατο μοντέλο και ελέγχεται η πορεία της επιγονατίδας.
5. Προετοιμασία της τροχιλίας: αφαιρείται ο φθαρμένος χόνδρος με τον ρομποτικό βραχίονα, εντός των ορίων του σχεδίου.
6. Προετοιμασία της επιγονατίδας: η αρθρική της επιφάνεια διαμορφώνεται ώστε να δεχτεί το εμφύτευμα πολυαιθυλενίου.
7. Δοκιμή και τοποθέτηση: με δοκιμαστικά εμφυτεύματα ελέγχεται η ολίσθηση σε όλο το εύρος κίνησης και ακολουθεί η τελική στερέωση και η σύγκλειση.

Πιθανές επιπλοκές

Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, όπως σε κάθε μικρή αρθροπλαστική, αλλά καλό είναι να τις γνωρίζετε:

• Εξέλιξη της αρθρίτιδας στο έσω ή στο έξω διαμέρισμα, η συχνότερη αιτία μελλοντικής επέμβασης.
• Προβλήματα στην πορεία της επιγονατίδας, με αίσθημα «πιασίματος» ή αστάθειας, που περιορίζονται σημαντικά με την ακριβή τοποθέτηση.
• Επίμονος πόνος στο μπροστινό μέρος τους πρώτους μήνες, που συνήθως υποχωρεί με την ενδυνάμωση.
• Γενικοί κίνδυνοι κάθε επέμβασης, όπως λοίμωξη, θρόμβωση και δυσκαμψία, που προλαμβάνονται με αντιβίωση, αντιθρομβωτική αγωγή και πρώιμη κινητοποίηση.

Επιγονατιδομηριαία, μονοδιαμερισματική ή ολική αρθροπλαστική;

Η επιγονατιδομηριαία είναι μία από τις μορφές μερικής αρθροπλαστικής. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το πού βρίσκεται η φθορά.

Όταν η φθορά αφορά ένα από τα πλάγια διαμερίσματα, εξετάζεται η μερική αρθροπλαστική γόνατος, ενώ όταν η αρθρίτιδα είναι διάχυτη, η λύση είναι η ολική αρθροπλαστική γόνατος. Αν στο μέλλον εξελιχθεί αρθρίτιδα και στο υπόλοιπο γόνατο, η μετατροπή μιας επιγονατιδομηριαίας σε ολική αρθροπλαστική είναι συνήθως εφικτή, χωρίς να έχουν «καεί» επιλογές.

Αποκατάσταση μετά την επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική

Το κέντρο της αποκατάστασης είναι ο τετρακέφαλος, ο μυς που κινεί την επιγονατίδα. Όσο πιο γρήγορα ανακτά τη δύναμή του, τόσο πιο ομαλή γίνεται η βάδιση και η χρήση της σκάλας. Τα χρονικά διαστήματα είναι ενδεικτικά και εξατομικεύονται.

Στις πρώτες εβδομάδες καλό είναι να αποφεύγετε τα βαθιά καθίσματα, το γονάτισμα και τις ασκήσεις με βάρος σε βαθιά κάμψη. Η επανεκπαίδευση της κίνησης στη σκάλα, με σωστή στάση του κορμού και ενεργοποίηση των γλουτιαίων, βοηθά να μοιράζεται το φορτίο και να προστατεύεται η πρόθεση.

Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι

• Προτιμήστε ψηλές καρέκλες με μπράτσα, ώστε η έγερση να γίνεται χωρίς βαθιά κάμψη του γόνατος.
• Στις σκάλες χρησιμοποιείτε πάντα την κουπαστή τις πρώτες εβδομάδες.
• Εφαρμόζετε πάγο μετά τις ασκήσεις και κρατάτε το πόδι ψηλά όταν ξεκουράζεστε.
• Αν κάθεστε για ώρα, σηκώνεστε ή τεντώνετε το γόνατο κάθε μισή ώρα περίπου, για να αποφεύγεται η δυσκαμψία.
• Επικοινωνήστε με τον γιατρό αν εμφανίσετε πυρετό, κοκκίνισμα ή υγρό από το τραύμα, ή πόνο και πρήξιμο στη γάμπα.

Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό

• Όταν πονάτε μπροστά στο γόνατο κάθε φορά που κατεβαίνετε σκάλες ή σηκώνεστε από καρέκλα.
• Όταν δεν μπορείτε να καθίσετε για πολύ με λυγισμένα γόνατα, για παράδειγμα στο αυτοκίνητο ή στο σινεμά.
• Όταν έχετε ιστορικό εξαρθρήματος ή αστάθειας της επιγονατίδας και εμφανίζεται πλέον μόνιμος πόνος.
• Όταν η φυσικοθεραπεία και οι ενέσεις δεν προσφέρουν πια διαρκή ανακούφιση.
• Όταν σας έχει προταθεί ολική αρθροπλαστική για αρθρίτιδα που αφορά μόνο την επιγονατίδα και θέλετε να εξετάσετε μια πιο συντηρητική λύση.

Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης και η ρομποτική επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική

Η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική είναι μια επέμβαση με αυστηρές ενδείξεις, όπου η διάγνωση και η ακρίβεια έχουν την ίδια βαρύτητα. Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης, ορθοπαιδικός χειρουργός και αθλητίατρος με το IOC Diploma in Sports Medicine, έχει μεγάλη εμπειρία στην αξιολόγηση του πόνου στο μπροστινό μέρος του γόνατος, από το επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο των αθλητών ως την προχωρημένη αρθρίτιδα. Είναι πιστοποιημένος στο ρομποτικό σύστημα MAKO και Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ, όπου εφαρμόζει τη ρομποτική τεχνική σε μερικές και ολικές αρθροπλαστικές. Μάθετε περισσότερα για την εμπειρία του ορθοπαιδικού χειρουργού.

Συχνές ερωτήσεις για την επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική

Αν ο πόνος στις σκάλες και στο κάθισμα έχει αρχίσει να καθορίζει την καθημερινότητά σας, μπορείτε να βρείτε τα στοιχεία των ιατρείων στη σελίδα επικοινωνίας ή να κλείσετε ραντεβού online για να διερευνηθεί αν η επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική είναι κατάλληλη για εσάς.