Εξατομικευμένη Αρθροπλαστική Γόνατος

Εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος με μια ματιά

• Η εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος σχεδιάζεται με βάση την τρισδιάστατη απεικόνιση του δικού σας σκέλους και χρησιμοποιεί οδηγούς κοπής φτιαγμένους ειδικά για την ανατομία σας.
• Η εξατομίκευση αφορά τρία επίπεδα: την ευθυγράμμιση του σκέλους, τον σχεδιασμό των οστικών τομών και την επιλογή του σωστού μεγέθους εμφυτευμάτων.
• Δεν χρειάζονται εργαλεία μέσα στον αυλό του μηριαίου και της κνήμης, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο σε ασθενείς με παραμορφώσεις ή μεταλλικά υλικά από παλαιά κατάγματα.
• Ο σχεδιασμός και η κατασκευή των οδηγών απαιτούν συνήθως μερικές εβδομάδες πριν από το χειρουργείο.
• Η νοσηλεία και η αποκατάσταση είναι ίδιες με εκείνες μιας σύγχρονης ελάχιστα επεμβατικής αρθροπλαστικής.

Τι είναι η Εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική γόνατος;

Η εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι μια αρθροπλαστική φτιαγμένη στα μέτρα του κάθε ασθενούς .

Στην εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική χρησιμοποιούνται ειδικά κατασκευασμένοι μηριαίοι και κνημιαίοι οδηγοί οι οποίοι σχεδιάζονται σύμφωνα με την μοναδική ανατομία του κάθε ασθενούς. Αυτό γίνεται με την βοήθεια της τεχνολογίας και μια τρισδιάστατης μαγνητικής τομογραφίας του μέλους που πάσχει. Στην κλασική αρθροπλαστική, ο χειρουργός σχεδιάζει τις επεμβάσεις βασιζόμενος στις ακτινογραφίες.

Ποια η διαδικασία πριν το χειρουργείο εξατομικευμένης ολικής αρθροπλαστικής γόνατος;

Προεγχειρητικά η μόνη διαφορά για τον ασθενή που υποβάλλεται σε επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος είναι ότι θα χρειαστεί μια τρισδιάστατη Αξονική Τομογραφία. Το πλεονέκτημα σε σχέση με την απλή ακτινογραφία, είναι η δημιουργία μιας λεπτομερούς, τρισδιάστατης αναπαράσταση της ανατομίας του γόνατος, που δίνει την δυνατότητα στον χειρουργό να προσχεδιάσει την επέμβασή.

Στην συνέχεια σε ειδικά εργαστήρια και με ειδικά ηλεκτρονικά προγράμματα σχεδιάζονται και κατασκευάζονται ειδικοί οδηγοί που θα χρησιμοποιηθούν κατά την εγχείρηση για την σωστή παρασκευή και τοποθέτηση των προθεμάτων.

Η Αξονική Τομογραφία διαρκεί περίπου 20 λεπτά και γίνεται στο ισχίο το γόνατο και την ποδοκνημική του μέλους που θα υποβληθεί στο χειρουργείο.

Πώς γίνεται η χειρουργική εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική γόνατος;

Η χειρουργική διαδικασία στην εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι παρόμοια με την τυπική αρθροπλαστική, με μερικές διαφορές.

Κατά τη διάρκεια μιας τυπικής επέμβασης αντικατάστασης γόνατος, πολλαπλά εργαλεία χρησιμοποιούνται για την τοποθέτηση οδηγών και την αφαίρεση του κατεστραμμένου οστού και χόνδρου. Επίσης, τοποθετούνται εργαλεία εσωτερικά στον μηριαίο οστό και την κνήμη για την τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των εμφυτευμάτων.

Στην Εξατομικευμένη Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος οι οδηγοί, οι οποίοι έχουν κατασκευαστεί ειδικά για τον κάθε ασθενή σύμφωνα με την μοναδική του ανατομία, τοποθετούνται επάνω στον μηρό και στην κνήμη. Κατά την διάρκεια της επέμβασης εκτός από του εξατομικευμένους οδηγούς, χρησιμοποιούνται ειδικά εργαλεία για να γίνει η σωστή τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των προθεμάτων και δεν χρειάζονται εργαλεία που τοποθετούνται μέσα στον αυλό των οστών. Αυτό επιτρέπει την Εξατομικευμένη τοποθέτηση της Ολικής Αρθροπλαστικής και βελτιώνει την αποτελεσματικότητα του χειρουργείου συμβάλλοντας έτσι σε μια λιγότερο επεμβατική διαδικασία με πιθανόν μικρότερη απώλεια αίματος και λιγότερες πιθανότητες για κάποιες μετεγχειρητικές επιπλοκές.

Ποια τα πλεονεκτήματα της εξατομικευμένης αρθροπλαστικής γόνατος;

• Μικρότερη κάκωση των μαλακών μορίων
• Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος
• Ταχύτερη κινητοποίηση
• Ταχύτερη αποκατάσταση και επαναφορά στις καθημερινές δραστηριότητες.
• Μικρότερη απώλεια αίματος
• Λιγότερες μετεγχειρητικές επιπλοκές

Τι σημαίνει εξατομίκευση στην αρθροπλαστική γόνατος;

Ο όρος εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος χρησιμοποιείται συχνά, αλλά δεν σημαίνει πάντα το ίδιο πράγμα. Στην πράξη, κάθε γόνατο διαφέρει στο σχήμα των κονδύλων, στην κλίση της κνήμης, στον άξονα του σκέλους και στο μέγεθος των οστών. Μια τυποποιημένη τεχνική εφαρμόζει τους ίδιους κανόνες σε όλους. Η εξατομίκευση προσπαθεί να προσαρμόσει την επέμβαση στο συγκεκριμένο γόνατο σε τρία επίπεδα.

1. Ευθυγράμμιση του σκέλους

Η ευθυγράμμιση καθορίζει πώς μεταφέρεται το βάρος του σώματος μέσα από το γόνατο. Υπάρχουν διαφορετικές φιλοσοφίες, και ο χειρουργός επιλέγει ανάλογα με την ανατομία, τη σταθερότητα των συνδέσμων και τη βαρύτητα της παραμόρφωσης.

Καμία φιλοσοφία δεν είναι η «σωστή» για όλους. Ένα γόνατο με ήπια, εκ γενετής ραιβότητα μπορεί να νιώθει πιο φυσικό αν διατηρηθεί ένα μέρος αυτής της κλίσης, ενώ ένα γόνατο με έντονη παραμόρφωση από την αρθρίτιδα χρειάζεται συνήθως πιο ουσιαστική διόρθωση. Ο τρισδιάστατος σχεδιασμός επιτρέπει στον χειρουργό να δει εκ των προτέρων τις συνέπειες κάθε επιλογής.

2. Σχεδιασμός των οστικών τομών

Στον τρισδιάστατο σχεδιασμό ορίζεται με ακρίβεια πόσο οστό θα αφαιρεθεί από κάθε επιφάνεια, ποια θα είναι η περιστροφή του μηριαίου εμφυτεύματος, η κλίση της κνήμης και το ύψος της γραμμής της άρθρωσης. Μικρές αποκλίσεις σε αυτές τις παραμέτρους μπορεί να επηρεάσουν την κίνηση της επιγονατίδας, τη σταθερότητα και την αίσθηση του γόνατος στις σκάλες.

3. Επιλογή μεγέθους εμφυτευμάτων

Ένα εμφύτευμα που προεξέχει από το οστό μπορεί να ερεθίζει τους μαλακούς ιστούς και να προκαλεί πόνο, ενώ ένα μικρότερο από το κατάλληλο δεν στηρίζεται ιδανικά. Η μέτρηση στο τρισδιάστατο μοντέλο επιτρέπει την επιλογή μεγέθους πριν από το χειρουργείο, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο σε ασθενείς με πολύ μικρά ή πολύ μεγάλα οστά ή με στενό μηριαίο, όπως συμβαίνει συχνά στις γυναίκες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξατομίκευση που περιγράφεται εδώ αφορά κυρίως τους οδηγούς και τον σχεδιασμό. Τα ίδια τα εμφυτεύματα είναι συνήθως εγκεκριμένες προθέσεις σε πολλά διαφορετικά μεγέθη, όπως στην κλασική ολική αρθροπλαστική γόνατος.

Για ποιους ασθενείς ενδείκνυται η εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος;

Η βασική ένδειξη είναι ίδια με κάθε αρθροπλαστική: προχωρημένη αρθρίτιδα γόνατος σε περισσότερα από ένα διαμερίσματα, με πόνο και περιορισμό που δεν ανταποκρίνονται πλέον στη συντηρητική αγωγή. Τα σημάδια που δείχνουν ότι έχει έρθει η ώρα περιγράφονται στο άρθρο πότε χρειάζεται αρθροπλαστική γόνατος. Η εξατομικευμένη τεχνική έχει ιδιαίτερη αξία σε ορισμένες ομάδες ασθενών:

• Παραμόρφωση του μηριαίου ή της κνήμης από παλαιό κάταγμα ή συγγενή ανωμαλία, όπου οι κλασικοί οδηγοί μέσα στον αυλό του οστού δίνουν λάθος αναφορά.
• Μεταλλικά υλικά μέσα στο οστό, όπως ήλοι ή πλάκες από προηγούμενες επεμβάσεις, που εμποδίζουν την εισαγωγή ενδομυελικών εργαλείων.
• Ασυνήθιστα μεγέθη οστών, όπου η προεγχειρητική επιλογή μεγέθους περιορίζει τους συμβιβασμούς.
• Ασθενείς με αυξημένο αναπνευστικό ή καρδιολογικό κίνδυνο, όπου η αποφυγή διάνοιξης του αυλού των οστών θεωρείται ότι μπορεί να μειώνει την επιβάρυνση του οργανισμού.

Πότε προτιμάται άλλη τεχνική

• Όταν η αρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα, οπότε εξετάζεται η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική.
• Σε πολύ σοβαρές παραμορφώσεις με μεγάλη χαλαρότητα συνδέσμων, όπου χρειάζεται εκτεταμένη ισορρόπηση των μαλακών ιστών κατά την επέμβαση.
• Σε επεμβάσεις αναθεώρησης προηγούμενης αρθροπλαστικής.
• Όταν το χειρουργείο πρέπει να γίνει άμεσα και δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος για την κατασκευή των οδηγών.

Η διαδικασία από την πρώτη επίσκεψη ως το χειρουργείο

Η εξατομικευμένη αρθροπλαστική απαιτεί λίγο περισσότερο προγραμματισμό από μια τυποποιημένη επέμβαση. Ο πίνακας δείχνει ενδεικτικά τα στάδια που ακολουθεί ο ασθενής.

Κατά την επέμβαση, ο χειρουργός δεν ακολουθεί τυφλά το σχέδιο. Ελέγχει ότι οι οδηγοί εφαρμόζουν σωστά στο οστό, επαληθεύει τις κοπές και ρυθμίζει την τάση των συνδέσμων με βάση όσα διαπιστώνει στην άρθρωση. Αν χρειαστεί, μπορεί να τροποποιήσει το πλάνο ή να συνεχίσει με τα συμβατικά εργαλεία.

Πρακτικές οδηγίες για την τομογραφία σχεδιασμού

• Φέρτε μαζί σας τις πρόσφατες ακτινογραφίες και το παραπεμπτικό με την ακριβή περιγραφή του πρωτοκόλλου, ώστε η εξέταση να γίνει όπως απαιτεί το σύστημα σχεδιασμού.
• Ενημερώστε το προσωπικό για τυχόν μεταλλικά υλικά στο σκέλος από προηγούμενες επεμβάσεις.
• Φορέστε άνετα ρούχα χωρίς μεταλλικά κουμπιά ή φερμουάρ στην περιοχή των ποδιών.
• Παραμείνετε όσο το δυνατόν πιο ακίνητοι κατά τη λήψη, γιατί η κίνηση αλλοιώνει την ακρίβεια του μοντέλου.

Εξατομικευμένη ή τυποποιημένη αρθροπλαστική γόνατος: οι διαφορές

Οι μελέτες δείχνουν ότι οι εξατομικευμένοι οδηγοί μπορούν να περιορίσουν τις ακραίες αποκλίσεις στην ευθυγράμμιση και να απλοποιήσουν τη διαδικασία στο χειρουργείο. Το τελικό κλινικό αποτέλεσμα εξαρτάται, όπως σε κάθε αρθροπλαστική, από τη σωστή ένδειξη, την εμπειρία του χειρουργού και τη συνέπεια του ασθενούς στην αποκατάσταση.

Υπάρχουν κίνδυνοι ειδικά για την εξατομικευμένη τεχνική;

Οι γενικοί κίνδυνοι, όπως η λοίμωξη, η θρόμβωση και η δυσκαμψία, είναι οι ίδιοι με κάθε αρθροπλαστική γόνατος και προλαμβάνονται με τα ίδια μέτρα. Τα ζητήματα που αφορούν ειδικά την τεχνική είναι λίγα και αντιμετωπίσιμα:

• Ατελής εφαρμογή του οδηγού: χόνδρος ή μαλακοί ιστοί που δεν φαίνονται καλά στην τομογραφία μπορεί να εμποδίσουν τη σωστή εφαρμογή. Ο χειρουργός το ελέγχει και διορθώνει πριν από κάθε κοπή.
• Διαφορά ανάμεσα στο σχέδιο και τα ευρήματα: η τάση των συνδέσμων φαίνεται πλήρως μόνο στο χειρουργείο, οπότε μπορεί να χρειαστούν μικρές προσαρμογές.
• Μετάβαση σε συμβατικά εργαλεία: σε σπάνιες περιπτώσεις ο χειρουργός κρίνει ότι είναι ασφαλέστερο να ολοκληρώσει την επέμβαση με την κλασική τεχνική, χωρίς επίπτωση για τον ασθενή.

Για τον λόγο αυτό, η εξατομικευμένη αρθροπλαστική προϋποθέτει χειρουργό εξοικειωμένο τόσο με τον ψηφιακό σχεδιασμό όσο και με τη συμβατική τεχνική.

Οδηγοί, πλοηγός ή ρομπότ: τρεις δρόμοι προς την εξατομίκευση

Οι εξατομικευμένοι οδηγοί δεν είναι ο μόνος τρόπος για να προσαρμοστεί η επέμβαση στην ανατομία του ασθενούς. Ο ψηφιακός πλοηγός στις αρθροπλαστικές μετρά τους άξονες σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ενώ η ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος με το σύστημα MAKO συνδυάζει τρισδιάστατο σχεδιασμό, μέτρηση της τάσης των συνδέσμων και ρομποτικό βραχίονα που περιορίζει την κοπή εντός των ορίων του σχεδίου.

Κάθε τεχνολογία έχει πλεονεκτήματα και η επιλογή εξαρτάται από την ανατομία, τη βαρύτητα της παραμόρφωσης και τα διαθέσιμα μέσα. Μια συνολική εικόνα για το πώς εξελίσσεται το πεδίο θα βρείτε στο άρθρο για τις τελευταίες εξελίξεις στην αρθροπλαστική.

Τι αλλάζει στην ανάρρωση;

Για τον ασθενή, η μετεγχειρητική πορεία μοιάζει με εκείνη κάθε σύγχρονης ελάχιστα επεμβατικής αρθροπλαστικής. Η έγερση γίνεται συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα, οι πατερίτσες εγκαταλείπονται σταδιακά μέσα στον πρώτο με δεύτερο μήνα και οι περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες επανέρχονται σε περίπου τρεις μήνες. Επειδή δεν ανοίγεται ο αυλός των οστών και ο χειρισμός των ιστών είναι περιορισμένος, κάποιοι ασθενείς παρουσιάζουν λιγότερο πρήξιμο τις πρώτες ημέρες.

Ο ρυθμός προόδου εξαρτάται περισσότερο από τη φυσική κατάσταση πριν από την επέμβαση και από την καθημερινή άσκηση παρά από την τεχνική. Ένα πρακτικό χρονοδιάγραμμα θα βρείτε στον οδηγό για την αποκατάσταση μετά από επέμβαση γόνατος.

Συχνές παρανοήσεις

• «Εξατομικευμένη σημαίνει ότι η πρόθεση είναι χειροποίητη»: στις περισσότερες περιπτώσεις εξατομικεύονται οι οδηγοί και ο σχεδιασμός, όχι το ίδιο το εμφύτευμα.
• «Η τρισδιάστατη τομογραφία είναι επιπλέον ταλαιπωρία»: διαρκεί λίγα λεπτά και δεν απαιτεί σκιαγραφικό ούτε νοσηλεία.
• «Με εξατομικευμένη τεχνική δεν χρειάζομαι φυσικοθεραπεία»: η ενδυνάμωση και οι ασκήσεις εύρους κίνησης παραμένουν απαραίτητες για καλό αποτέλεσμα.

Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε στον χειρουργό σας

• Ποια φιλοσοφία ευθυγράμμισης προτείνεται για το δικό μου γόνατο και γιατί;
• Τι πλεονέκτημα έχει η εξατομικευμένη τεχνική στη δική μου ανατομία σε σχέση με τις άλλες επιλογές;
• Πόσο χρόνο πριν από το χειρουργείο πρέπει να γίνει η τομογραφία;
• Τι θα γίνει αν κατά την επέμβαση τα ευρήματα διαφέρουν από το σχέδιο;
• Πώς θα οργανωθεί η φυσικοθεραπεία μου μετά την έξοδο από το νοσοκομείο;

Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις σάς βοηθούν να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες και να συμμετέχετε ενεργά στην απόφαση.

Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό

• Όταν ο πόνος στο γόνατο σάς εμποδίζει να περπατήσετε, να ανεβείτε σκάλες ή να κοιμηθείτε.
• Όταν έχετε διάγνωση αρθρίτιδας και θέλετε να γνωρίζετε αν είστε κατάλληλος για εξατομικευμένη αρθροπλαστική.
• Όταν έχετε παλαιό κάταγμα ή μεταλλικά υλικά στο ίδιο σκέλος και σας έχει προταθεί αρθροπλαστική.
• Όταν το γόνατο παρουσιάζει εμφανή παραμόρφωση ή έχει χάσει την πλήρη έκτασή του.
• Όταν θέλετε δεύτερη γνώμη για τις διαθέσιμες τεχνικές αρθροπλαστικής.

Η εμπειρία του Δρ. Αναστάσιου Δεληγεώργη στις εξατομικευμένες τεχνικές

Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης, Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ, χρησιμοποιεί στην καθημερινή του πρακτική τεχνολογίες που προσαρμόζουν την αρθροπλαστική στην ανατομία του ασθενούς. Έχει μετεκπαιδευτεί σε ψηφιακούς πλοηγούς, είναι πιστοποιημένος στο ρομποτικό σύστημα MAKO και εφαρμόζει εξατομικευμένες αρθροπλαστικές γόνατος, επιλέγοντας κάθε φορά το μέσο που ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωση. Απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με εκπαίδευση στη Μεγάλη Βρετανία, συνδυάζει τη χειρουργική ακρίβεια με τη ματιά του αθλητίατρου για την αποκατάσταση. Περισσότερα στο βιογραφικό του Δρ. Δεληγεώργη.

Συχνές ερωτήσεις για την εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος

Για να αξιολογηθεί αν η εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος ταιριάζει στη δική σας περίπτωση, βρείτε τα στοιχεία των ιατρείων σε Μαρούσι και Αμπελόκηπους στη σελίδα επικοινωνίας ή κλείστε ραντεβού online.