Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου

Ρήξη χιαστού με μια ματιά

• Η ρήξη χιαστού (ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου) συμβαίνει συνήθως χωρίς επαφή, σε απότομη αλλαγή κατεύθυνσης, φρενάρισμα ή κακή προσγείωση.
• Τα τυπικά σημάδια είναι ένας ήχος «κρακ» τη στιγμή του τραυματισμού, αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει» και πρήξιμο μέσα στις πρώτες ώρες.
• Συχνά συνυπάρχουν βλάβες στους μηνίσκους, στον αρθρικό χόνδρο ή σε άλλους συνδέσμους, γι’ αυτό η σωστή διάγνωση χρειάζεται κλινική εξέταση και μαγνητική τομογραφία.
• Δεν χρειάζονται όλοι χειρουργείο: η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, το άθλημα, τη σταθερότητα του γόνατος και τις συνοδές κακώσεις.
• Οι γυναίκες αθλήτριες και οι έφηβοι αθλητές χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, ενώ τα προγράμματα νευρομυϊκής πρόληψης μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Τι είναι η Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου;

Ένας από τους πιο συχνούς αθλητικούς τραυματισμούς στο γόνατο είναι η ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου. Αθλητές οι οποίοι συμμετέχουν σε αθλήματα υψηλών απαιτήσεων όπως το ποδόσφαιρο, το σκι, το μπάσκετ, το βόλεϊ, το χάντμπολ και γενικώς αθλήματα που έχουν αιφνίδια αλλαγή κατεύθυνσης, είναι επιρρεπείς σε κακώσεις του Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου.

Ανατομία

Η άρθρωση του γόνατος βρίσκεται εκεί που συναντάται το περιφερικό άκρο του μηριαίου με το κεντρικό άκρο της κνήμης και την επιγονατίδα. Το μηριαίο και η κνήμη συνδέονται με συνδέσμους. Το γόνατο έχει 4 κύριους συνδέσμους οι οποίοι συγκρατούν την άρθρωση του γόνατος, 2 πλάγιους και 2 χιαστούς.

Πλάγιοι Σύνδεσμοι

Οι σύνδεσμοι αυτοί εντοπίζονται, ένας σε κάθε πλευρά του γόνατος, ο έσω πλάγιος σύνδεσμος στην εσωτερική πλευρά και ο έξω στην εξωτερική πλευρά. Χρησιμεύουν στο να ελέγχουν την πλάγια σταθερότητα.

Χιαστοί Σύνδεσμοι

Οι χιαστοί σύνδεσμοι είναι δύο, ο πρόσθιος και ο οπίσθιος. Βρίσκονται μέσα στο γόνατο, στην μεσότητα της άρθρωσης ανάμεσα στους δύο κονδύλους και διασταυρώνονται έτσι ώστε να σχηματίσουν ένα Χ.

Ο Πρόσθιος Χιαστός εκφύεται από το πρόσθιο τμήμα της κνήμης και πορεύεται προς τα πάνω και πίσω και καταφύεται στην έσω πλευρά του έξω μηριαίου κονδύλου. Εμποδίζει την πρόσθια παρεκτόπιση της κνήμης σε σχέση με το μηρό και συνεισφέρει στη στροφική σταθερότητα.

Ο Οπίσθιος Χιαστός εκφύεται από το οπίσθιο τμήμα της κνήμης και πορεύεται προς τα πάνω και μπρος. Καταφύεται στην έσω επιφάνεια του έσω μηριαίου κονδύλου και εμποδίζει την οπίσθια παρεκτόπιση της κνήμης σε σχέση με το μηρό.

Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού

Στις μισές περίπου περιπτώσεις όπου υπάρχει ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου συνυπάρχουν κακώσεις και άλλων στοιχείων του γόνατος όπως των μηνίσκων, του αρθρικού χόνδρου ή άλλων συνδέσμων.

Οι κακώσεις του Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου κατατάσσονται ανάλογα με τη βαρύτητα σε:

• 1ου βαθμού διάστρεμμα: ο σύνδεσμος έχει διαταθεί λίγο αλλά διατηρεί την ακεραιότητά του και παρέχει σταθερότητα στο γόνατο
• 2ου βαθμού διάστρεμμα: Ο σύνδεσμος έχει διαταθεί-επιμηκυνθεί και υπάρχει μερική ρήξη των ινών του
• 3ου βαθμού διάστρεμμα: Ο σύνδεσμος παρουσιάζει πλήρη ρήξη και δεν παρέχει σταθερότητα στο γόνατο
• Η μερική ρήξη του Προσθίου Χιαστού είναι σπάνια, συνήθως οι κακώσεις του πρόσθιου χιαστού είναι πλήρεις ρήξεις ή σχεδόν πλήρεις ρήξεις.

Μηχανισμός κάκωσης Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου

Η ρήξη πρόσθιου χιαστού συμβαίνει με τους παρακάτω μηχανισμούς:

• Κατά την απότομη αλλαγή κατεύθυνσης του αθλητή
• Όταν ο αθλητής σταματήσει ή επιβραδύνει απότομα
• Κατά την ανώμαλη προσγείωση μετά από ένα άλμα
• Από άμεση πλήξη, συνήθως κατά τη σύγκρουση με κάποιον συναθλητή του

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες αθλήτριες έχουν υψηλότερο ποσοστό ρήξης Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου συγκριτικά με τους άντρες αθλητές, σε κάποια αθλήματα. Έχει προταθεί ως πιθανή αιτία η διαφορά στη φυσική κατάσταση, στην μυική ισχύ και στο νευρομυικό έλεγχο, αλλά επίσης και ανατομικές διαφορές που αφορούν τη λεκάνη και τη διαφορετική ευθυγράμμιση των κάτω άκρων, την αυξημένη χαλαρότητα των συνδέσμων και την επίδραση των οιστρογόνων στις ιδιότητές τους.

Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού: Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;

Κατά τον τραυματισμό του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, ο ασθενής πολλές φορές αισθάνεται ή ακόμα και μπορεί να ακούσει το χιαστό να «σπάει» και αμέσως, να νιώσει το γόνατο του να ενδίδει και να μην τον κρατάει. Συνήθως, αυτό συνοδεύεται με πόνο και οίδημα – αίμαρθρο (συλλογή αίματος στην άρθρωση) το οποίο γίνεται εμφανές το πρώτο 24ωρο. Μπορεί επίσης να υπάρχει μείωση του εύρους κίνησης.

Προοδευτικά μετά από κάποιες εβδομάδες το αίμαρθο θα απορροφηθεί, ο πόνος θα μειωθεί και ο ασθενής θα επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες χωρίς ενοχλήσεις.

Όμως σε πιο απαιτητικές δραστηριότητες, όπως είναι η άθληση, είναι πολύ πιθανό να έχει αίσθημα αστάθειας και ανασφάλειας με κίνδυνο να προκαλέσει νέους τραυματισμούς σε άλλα στοιχεία του γόνατος όπως στον αρθρικό χόνδρο ή τους μηνίσκους.

Πώς γίνεται η διάγνωση ρήξης πρόσθιου χιαστού;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό του τραυματισμού, τον μηχανισμό κάκωσης, τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός θα ελέγξει τη σταθερότητα του γόνατος με ειδικά τεστ συγκριτικά με το άλλο γόνατο.

Η απλή ακτινογραφία, αν και δεν αναδεικνύει τις κακώσεις των μαλακών μορίων, μπορεί να απεικονίσει τυχόν συνοδά κατάγματα.

Η επιβεβαίωση της διάγνωσης γίνεται με τη μαγνητική τομογραφία η οποία θα αναδείξει και τυχόν συνοδές κακώσεις.

Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία ρήξης πρόσθιου χιαστού;

Η αρχική αντιμετώπιση στην οξεία φάση περιλαμβάνει τις εξής αρχές:

• Ανάπαυση έως και μερική φόρτιση με βακτηρίες
• Παγοθεραπεία
• Περίδεση
• Ανύψωση του σκέλους

Στη συνέχεια, η θεραπεία της ρήξης του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου εξαρτάται από τις ανάγκες του κάθε ασθενούς. Η ηλικία, οι καθημερινές απαιτήσεις, το είδος της εργασίας του, το επίπεδο των αθλητικών του δραστηριότητων, οι τυχόν συνοδές κακώσεις και ο βαθμός της αστάθειας που του προκαλεί, θα καθορίσουν αν ο ασθενής θα ακολουθήσει συντηρητική ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Έτσι, ένας νέος αθλητής προκειμένου να συνεχίσει να αθλείται, είναι πιθανότερο να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση σε σχέση με κάποιον λιγότερο δραστήριο, συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας που μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες χωρίς ενοχλήματα ακολουθώντας συντηρητική αντιμετώπιση.

Ρήξη πρόσθιου χιαστού: Πότε συνιστάται συντηρητική αντιμετώπιση;

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος που έχει υποστεί ρήξη δεν μπορεί να επουλωθεί χωρίς χειρουργείο. Ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας με χαμηλό επίπεδο δραστηριοτήτων και χωρίς συνοδές κακώσεις μπορούν να ακολουθήσουν συντηρητική αντιμετώπιση και να ανταποκριθούν αρκετά καλά.

Η συντηρητική αντιμετώπιση μετά την οξεία φάση περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης με ασκήσεις ενδυνάμωσης και ιδιοδεκτικότητας με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή.

Αν ο ασθενής μετά από ένα πλήρες πρόγραμμα αποκατάστασης συνεχίζει και έχει αίσθημα αστάθειας ή παρουσιάσει νέο τραυματισμό, τότε θα πρέπει να αντιμετωπισθεί χειρουργικά.

Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού: Πότε είναι απαραίτητη η χειρουργική αντιμετώπιση (Συνδεσμοπλαστική);

Νέοι ασθενείς με συμπτώματα αστάθειας και αυξημένο επίπεδο δραστηριοτήτων πρέπει να αντιμετωπίζονται χειρουργικά. Η χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την ανακατασκευή του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου. Η συνδεσμοπλαστική του Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου όπως ονομάζεται, γίνεται συνήθως με τη χρήση μοσχεύματος από τον ίδιο τον ασθενή. Τα μοσχεύματα που χρησιμοποιούνται είναι οι τένοντες των οπίσθιων μηριαίων, μέρος του επιγονατιδικού τένοντα ή σπανιότερα, του τετρακεφάλου. Σε ειδικές περιπτώσεις και όταν υπάρχουν πολλαπλές συνδεσμικές κακώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν συνθετικά μοσχεύματα.

Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε όλα τα είδη μοσχευμάτων. Μια εκτενής συζήτηση του ασθενούς με τον εξειδικευμένο ορθοπαιδικό θα βοηθήσει στην κατάλληλη επιλογή του μοσχεύματος .

Υπάρχουν διάφορες τεχνικές συνδεσμοπλαστικής, μονής ή διπλής δέσμης, καθώς και μέθοδοι σταθεροποίησης του μοσχεύματος. Ο στόχος είναι να αποκαταστήσουμε όσο είναι δυνατόν τη φυσιολογική ανατομία του γόνατος και τη σταθερότητά του. Το μόσχευμα θα χρησιμοποιηθεί ως ικρίωμα από τον οργανισμό για τη δημιουργία νέου συνδέσμου.

Η επέμβαση γίνεται με αρθροσκόπηση, χωρίς να ανοιχτεί η άρθρωση του γόνατος, δια μέσου οπών λίγων χιλιοστών. Η αρθροσκοπική τεχνική υπερέχει διότι:

• είναι λιγότερο τραυματική
• έχει λιγότερο πόνο
• έχει γρήγορη επάνοδο στην καθημερινότητα
• δεν χρειάζεται νοσηλεία

Πολύ καλύτερα λειτουργικά και αισθητικά αποτελέσματα στην αποκατάσταση της Ρήξης του Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου (ΠΧΣ) παρουσιάζει η εφαρμογή της εξελιγμένης αρθροσκοπικής τεχνικής All INSIDE.

Μετά το χειρουργείο, ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί με τη βοήθεια ενός λειτουργικού κηδεμόνα και να εξέλθει από το νοσοκομείο την ίδια ημέρα ή πιο σπάνια, την επόμενη το πρωί.

Οι σύγχρονες βιολογικές θεραπείες με βλαστοκύτταρα έρχονται να ενισχύσουν και να επιταχύνουν την επούλωση και ενσωμάτωση του μοσχεύματος.

Αποκατάσταση

Η φυσική αποκατάσταση μετά από ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου είναι ένα αναπόσπαστο και πολύ σημαντικό μέρος της διαδικασίας επανόδου του ασθενούς στις δραστηριότητές του, ανεξαρτήτως του αν θα αντιμετωπισθεί χειρουργικά ή συντηρητικά. Στο χειρουργημένο ασθενή, η φυσικοθεραπεία επικεντρώνεται αρχικά στην ανάκτηση του πλήρους εύρους κίνησης της άρθρωσης του γόνατος και την αποφυγή περαιτέρω απώλειας μυϊκής μάζας. Στη συνέχεια, περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης διαμορφωμένες ώστε να προστατέψουν το καινούργιο σύνδεσμο. Στην τελική φάση, περιλαμβάνονται εξειδικευμένες ασκήσεις για την επανένταξη του ασθενούς στο άθλημά του.

Επειδή η πλήρης ενσωμάτωση και μετατροπή του μοσχεύματος σε λειτουργικό σύνδεσμο είναι μια διαδικασία που διαρκεί αρκετούς μήνες, μπορεί να χρειαστούν και έξι μήνες πριν την επιστροφή σε έντονες αθλητικές δραστηριότητες.

Πώς συμβαίνει η ρήξη χιαστού σε κάθε άθλημα;

Η ρήξη χιαστού δεν προκαλείται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα αθλήματα. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η μεγάλη πλειονότητα των ρήξεων πρόσθιου χιαστού συνδέσμου συμβαίνει χωρίς επαφή με άλλον αθλητή: το πόδι είναι σταθερό στο έδαφος, το σώμα περιστρέφεται και το γόνατο «κλείνει» προς τα μέσα. Η γνώση του μηχανισμού βοηθά τόσο στη διάγνωση όσο και στον σχεδιασμό της πρόληψης.

Η ρήξη χιαστού ανήκει στις πιο σοβαρές αθλητικές κακώσεις του κάτω άκρου, όχι μόνο λόγω του χρόνου αποχής αλλά και λόγω των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μακροπρόθεσμα στο γόνατο, αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.

Ποιες βλάβες συνοδεύουν συχνά τη ρήξη χιαστού;

Τη στιγμή που ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος σπάει, η κνήμη μετακινείται προς τα εμπρός και περιστρέφεται απότομα κάτω από το μηριαίο. Αυτή η στιγμιαία «ολίσθηση» μπορεί να τραυματίσει και άλλες δομές του γόνατος. Ο εντοπισμός τους έχει μεγάλη σημασία, γιατί συχνά αλλάζουν τη θεραπευτική απόφαση.

Μηνίσκοι

Στην οξεία κάκωση τραυματίζεται συχνότερα ο έξω μηνίσκος. Ο έσω μηνίσκος πάσχει κυρίως όταν το γόνατο παραμένει ασταθές για μήνες ή χρόνια, γιατί λειτουργεί ως «δευτερεύον φρένο» στην πρόσθια μετακίνηση της κνήμης και φθείρεται με κάθε νέο επεισόδιο ενδοτικότητας. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι βλάβες ramp στο οπίσθιο τμήμα του έσω μηνίσκου, που δεν φαίνονται πάντα στη μαγνητική. Περισσότερα για τα συμπτώματα και τους τύπους θα βρείτε στη σελίδα για τη ρήξη μηνίσκου.

Αρθρικός χόνδρος και οστικό οίδημα

Στη μαγνητική τομογραφία εμφανίζεται πολύ συχνά οστικό οίδημα (οστική θλάση) στον έξω μηριαίο κόνδυλο και στο οπίσθιο τμήμα του έξω κνημιαίου κονδύλου. Πρόκειται για το «αποτύπωμα» της πρόσκρουσης των οστών τη στιγμή της κάκωσης και συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγους μήνες. Σε ορισμένους ασθενείς όμως η πρόσκρουση προκαλεί και τραυματισμό του αρθρικού χόνδρου, ο οποίος χρειάζεται ξεχωριστή εκτίμηση. Δείτε τη σελίδα για τη ρήξη χόνδρου γόνατος.

Άλλοι σύνδεσμοι

Ο έσω πλάγιος σύνδεσμος τραυματίζεται συχνά μαζί με τον πρόσθιο χιαστό, ιδίως όταν το γόνατο δεχτεί δύναμη από την εξωτερική πλευρά. Οι περισσότερες κακώσεις του έσω πλαγίου επουλώνονται χωρίς χειρουργείο. Πιο σπάνια τραυματίζεται η οπισθοέξω γωνία του γόνατος, μια βλάβη που αν δεν αναγνωριστεί, μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία οποιασδήποτε αποκατάστασης του χιαστού.

Μερική ή ολική ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου: ποια η διαφορά;

Η διάκριση ανάμεσα σε μερική και ολική ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου δεν γίνεται μόνο με βάση την εικόνα της μαγνητικής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο σύνδεσμος εξακολουθεί να κάνει τη δουλειά του, δηλαδή αν το γόνατο είναι λειτουργικά σταθερό.

Όταν τα ευρήματα της μαγνητικής και της κλινικής εξέτασης δεν συμφωνούν, ο ορθοπαιδικός δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτό που βρίσκει στην εξέταση και στο πώς λειτουργεί το γόνατο στην καθημερινότητα του ασθενούς.

Πώς επιβεβαιώνεται η διάγνωση της ρήξης χιαστού;

Η κλινική εξέταση παραμένει το πρώτο και πιο σημαντικό εργαλείο. Ο ορθοπαιδικός χρησιμοποιεί κυρίως τρεις δοκιμασίες, πάντα σε σύγκριση με το υγιές γόνατο:

• Δοκιμασία Lachman: με το γόνατο ελαφρά λυγισμένο, ελέγχεται πόσο μετακινείται η κνήμη προς τα εμπρός και αν υπάρχει σταθερό «τέρμα». Είναι η πιο αξιόπιστη δοκιμασία για την οξεία φάση.
• Δοκιμασία πρόσθιου συρταριού: ο ίδιος έλεγχος με το γόνατο λυγισμένο σε ορθή γωνία.
• Δοκιμασία pivot shift: αναπαράγει το «γλίστρημα» που νιώθει ο ασθενής όταν το γόνατο ενδίδει. Είναι πολύ ειδική για τη ρήξη, αλλά συχνά δεν μπορεί να γίνει όταν το γόνατο πονά και είναι πρησμένο.

Τις πρώτες μέρες ο πόνος, το αίμαρθρο και η αντανακλαστική σύσπαση των μυών μπορεί να «κρύψουν» την αστάθεια. Γι’ αυτό μια επανεξέταση μετά από μία με δύο εβδομάδες είναι συχνά πιο ενδεικτική. Στην απλή ακτινογραφία, ένα μικρό αποσπαστικό κάταγμα στην έξω πλευρά της κνήμης (κάταγμα Segond) είναι σχεδόν πάντα ένδειξη ρήξης του χιαστού.

Με τι μπορεί να μπερδευτεί η ρήξη χιαστού;

• Εξάρθρημα επιγονατίδας: προκαλεί επίσης αίμαρθρο και αίσθημα ότι «έφυγε» το γόνατο, ιδίως σε νεαρές γυναίκες.
• Μεμονωμένη ρήξη μηνίσκου: το πρήξιμο εμφανίζεται συνήθως πιο αργά και κυριαρχούν ο εντοπισμένος πόνος και το «κλείδωμα».
• Διάστρεμμα έσω πλαγίου συνδέσμου: ο πόνος εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά και το γόνατο συνήθως δεν πρήζεται τόσο έντονα.
• Οστεοχόνδρινο κάταγμα: αποκόλληση τεμαχίου χόνδρου με οστό, που φαίνεται καλύτερα στη μαγνητική.

Αν θέλετε να καταλάβετε πώς ξεχωρίζουν τα συμπτώματα των δύο πιο συχνών κακώσεων, διαβάστε το άρθρο για τις διαφορές ανάμεσα σε ρήξη μηνίσκου και ρήξη χιαστού.

Μπορεί κανείς να ζήσει χωρίς πρόσθιο χιαστό σύνδεσμο;

Ναι, ένα μέρος των ασθενών με ολική ρήξη χιαστού ζει χωρίς προβλήματα αστάθειας, με την προϋπόθεση ότι οι μύες αναλαμβάνουν τον ρόλο του συνδέσμου και ότι οι δραστηριότητές τους δεν περιλαμβάνουν απότομες στροφές. Στη βιβλιογραφία αυτοί οι ασθενείς περιγράφονται ως «αντισταθμίζοντες» (copers). Το ποιος ανήκει σε αυτή την ομάδα δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα από την αρχή· φαίνεται συνήθως μετά από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης.

Η συντηρητική πορεία είναι λογική επιλογή όταν ισχύουν τα περισσότερα από τα παρακάτω:

• Δεν υπάρχει επισκευάσιμη ρήξη μηνίσκου ή σημαντική βλάβη χόνδρου.
• Οι δραστηριότητές σας είναι κυρίως ευθύγραμμες: περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση, γυμναστήριο, τρέξιμο σε ευθεία.
• Μετά την αποκατάσταση δεν έχετε επεισόδια όπου το γόνατο «φεύγει» στην καθημερινότητα.
• Η δύναμη του τετρακεφάλου και των οπίσθιων μηριαίων έχει επανέλθει σε μεγάλο βαθμό.
• Είστε διατεθειμένοι να προσαρμόσετε ή να αλλάξετε άθλημα, αν χρειαστεί.

Αντίθετα, επαναλαμβανόμενα επεισόδια ενδοτικότητας, νέο πρήξιμο μετά από μικρές στροφές ή πόνος που υποδηλώνει τραυματισμό μηνίσκου είναι λόγοι για επανεκτίμηση. Κάθε νέο «γλίστρημα» του γόνατος μπορεί να προσθέτει βλάβη στους μηνίσκους και στον χόνδρο. Αρκετές παρανοήσεις γύρω από αυτό το θέμα εξηγούνται στο άρθρο για τους μύθους για τη ρήξη χιαστού.

Γιατί η ρήξη χιαστού είναι συχνότερη στις γυναίκες αθλήτριες;

Σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ και το χάντμπολ, οι γυναίκες έχουν πολλαπλάσιο κίνδυνο ρήξης χιαστού σε σχέση με τους άνδρες που παίζουν το ίδιο άθλημα. Πέρα από τους ανατομικούς και ορμονικούς παράγοντες, το στοιχείο που μπορεί να βελτιωθεί είναι ο τρόπος κίνησης.

• Δυναμική βλαισότητα: κατά την προσγείωση ή το φρενάρισμα το γόνατο «πέφτει» προς τα μέσα, μια θέση που φορτίζει έντονα τον χιαστό.
• Προσγείωση με τεντωμένα γόνατα: λιγότερη κάμψη σε γόνατα και ισχία σημαίνει ότι η δύναμη δεν απορροφάται από τους μύες.
• Ανισορροπία μυών: ισχυρός τετρακέφαλος με σχετικά αδύναμους οπίσθιους μηριαίους και γλουτιαίους.

Για τις νεαρές αθλήτριες, ένας απλός έλεγχος της τεχνικής προσγείωσης από γυμναστή ή φυσικοθεραπευτή και η ένταξη ασκήσεων πρόληψης στην προπόνηση είναι από τις πιο αποδοτικές κινήσεις προστασίας του γόνατος.

Ρήξη χιαστού σε παιδιά και εφήβους

Η ρήξη χιαστού σε παιδιά δεν είναι πλέον σπάνια, καθώς όλο και περισσότερα παιδιά αθλούνται εντατικά σε μικρή ηλικία. Σε μικρότερα παιδιά, ο ίδιος μηχανισμός συχνά δεν σπάει τον σύνδεσμο αλλά αποσπά το κομμάτι οστού όπου αυτός προσφύεται στην κνήμη (κάταγμα του μεσογλήνιου επάρματος). Στους εφήβους η κάκωση μοιάζει περισσότερο με αυτή των ενηλίκων.

Η μεγάλη ιδιαιτερότητα είναι οι ανοιχτοί αυξητικοί χόνδροι γύρω από το γόνατο. Παλαιότερα η επέμβαση αναβαλλόταν μέχρι το τέλος της ανάπτυξης, όμως η μακρά αναμονή με ασταθές γόνατο συνδέεται με αυξημένες βλάβες μηνίσκων και χόνδρου. Σήμερα η απόφαση εξατομικεύεται με βάση την οστική ηλικία, το υπόλοιπο ανάπτυξης και την αστάθεια, ενώ υπάρχουν τεχνικές που σέβονται τους αυξητικούς χόνδρους. Η επιστροφή των νέων αθλητών στο γήπεδο γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, γιατί η ηλικία είναι από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου για νέα ρήξη.

Πώς προλαμβάνεται η ρήξη χιαστού;

Τα προγράμματα νευρομυϊκής προπόνησης έχουν μελετηθεί εκτενώς. Μελέτες σε ομαδικά αθλήματα δείχνουν σημαντική μείωση των ρήξεων χιαστού όταν εφαρμόζονται σωστά και με συνέπεια, με μεγαλύτερο όφελος στις γυναίκες και στους νέους αθλητές. Ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα:

1. Γίνεται ως προθέρμανση 15 έως 20 λεπτών, τουλάχιστον δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, όλη τη σεζόν.
2. Περιλαμβάνει ασκήσεις ισορροπίας σε ένα πόδι και ελέγχου του κορμού.
3. Διδάσκει «μαλακή» προσγείωση, με λυγισμένα γόνατα και ισχία και τα γόνατα στην ευθεία των δαχτύλων.
4. Ενδυναμώνει τους οπίσθιους μηριαίους (π.χ. ασκήσεις Nordic) και τους γλουτιαίους.
5. Εξασκεί αλλαγές κατεύθυνσης με σωστή στάση σώματος, αρχικά αργά και μετά σε ταχύτητα αγώνα.

Συμπληρωματικά, βοηθούν η καλή φυσική κατάσταση (η κόπωση αυξάνει τα λάθη στην κίνηση), τα κατάλληλα υποδήματα για την επιφάνεια και η σταδιακή αύξηση του προπονητικού φορτίου μετά από διακοπές.

Πότε η ρήξη χιαστού χρειάζεται χειρουργείο;

Όταν το γόνατο παραμένει ασταθές ή ο ασθενής θέλει να επιστρέψει σε αθλήματα με αλλαγές κατεύθυνσης, προτείνεται η αρθροσκοπική ανακατασκευή του συνδέσμου. Όλα όσα αφορούν την επιλογή μοσχεύματος, τον χρόνο της επέμβασης και τις φάσεις αποκατάστασης αναλύονται στη σελίδα για το χειρουργείο χιαστού. Για τη σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση με ένα μόνο τένοντα, δείτε την τεχνική All Inside.

Πότε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό

• Ακούσατε ή νιώσατε ένα «κρακ» στο γόνατο κατά τη διάρκεια αθλήματος.
• Το γόνατο πρήστηκε μέσα σε λίγες ώρες από τον τραυματισμό.
• Νιώθετε ότι το γόνατο «φεύγει» όταν στρίβετε ή κατεβαίνετε σκάλες.
• Το γόνατο «κλειδώνει» ή δεν μπορείτε να το τεντώσετε πλήρως.
• Έχετε ήδη διαγνωσμένη ρήξη χιαστού και εμφανίζετε νέο πρήξιμο ή πόνο.
• Το παιδί σας τραυματίστηκε στο γόνατο σε αγώνα και δεν μπορεί να πατήσει κανονικά.

Ο αθλητίατρος Αναστάσιος Δεληγεώργης για τις κακώσεις χιαστού

Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης συνδυάζει την ορθοπαιδική χειρουργική με την αθλητιατρική: είναι από τους πρώτους παγκοσμίως που απέκτησαν το IOC Diploma in Sports Medicine της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Ως πρώην Πανελληνιονίκης στα 400 m και 800 m και ενεργός δρομέας και τριαθλητής, γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει για έναν αθλητή μια ρήξη χιαστού. Εξειδικεύτηκε σε προηγμένες αρθροσκοπικές τεχνικές σε κέντρα πιστοποιημένα από την ESSKA και την ISAKOS, και σήμερα είναι Αναπληρωτής Διευθυντής της Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής του νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ. Δείτε αναλυτικά την εμπειρία του ορθοπαιδικού χειρουργού.

Συχνές ερωτήσεις για τη ρήξη χιαστού

Αν τραυματιστήκατε στο γόνατο και υποψιάζεστε ρήξη χιαστού, μια έγκαιρη και σωστή εκτίμηση κάνει τη διαφορά για την πορεία του γόνατος. Επικοινωνήστε με το ιατρείο στο Μαρούσι ή στους Αμπελόκηπους μέσω της σελίδας επικοινωνίας ή κλείστε ραντεβού online για εξέταση από τον Δρ. Αναστάσιο Δεληγεώργη.