Τα τελευταία χρόνια, οι βιολογικές θεραπείες στην ορθοπαιδική προσελκύουν αυξανόμενο ενδιαφέρον τόσο από ασθενείς όσο και από την ιατρική κοινότητα. Δύο θεραπείες ξεχωρίζουν: η θεραπεία με PRP (πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια) και η θεραπεία με βλαστοκύτταρα στο γόνατο και άλλες αρθρώσεις.
Ως ορθοπαιδικός χειρουργός, βλέπω καθημερινά ασθενείς που έχουν ακούσει γι’ αυτές τις θεραπείες αλλά δεν ξέρουν τι ακριβώς είναι, ποια διαφέρει από ποια και, κυρίως, αν είναι κατάλληλη για την περίπτωσή τους.
Τι είναι το PRP και πώς λειτουργεί;
Το PRP (Platelet-Rich Plasma, ή πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια) είναι μια θεραπεία που χρησιμοποιεί το αίμα του ίδιου του ασθενή. Η διαδικασία είναι απλή: λαμβάνεται μια μικρή ποσότητα αίματος, φυγοκεντρείται ώστε να συμπυκνωθούν τα αιμοπετάλια και στη συνέχεια το παρασκεύασμα εγχύεται στην άρθρωση ή τον τένοντα που χρειάζεται θεραπεία.
Τα αιμοπετάλια περιέχουν αυξητικούς παράγοντες που διεγείρουν τη φυσική επούλωση των ιστών, μειώνουν τη φλεγμονή και μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της αρθρίτιδας.
Το PRP δεν είναι νέα θεραπεία στην ορθοπαιδική, χρησιμοποιείται εδώ και πάνω από 20 χρόνια, και υπάρχει σημαντικός όγκος κλινικής εμπειρίας και ερευνητικών δεδομένων.
Τι είναι τα βλαστοκύτταρα στην ορθοπαιδική;
Τα βλαστοκύτταρα είναι κύτταρα με μοναδική ικανότητα: μπορούν να μετασχηματιστούν σε διαφορετικούς τύπους ιστών, όπως χόνδρος, οστό ή τένοντας. Αυτή η ιδιότητα τα καθιστά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιλογή για παθήσεις όπου υπάρχει βλάβη ή απώλεια ιστού.
Στην ορθοπαιδική χρησιμοποιούνται κυρίως μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που αντλούνται από τον ίδιο τον ασθενή, συχνά από τον λιπώδη ιστό ή τον μυελό των οστών. Στη συνέχεια, υφίστανται επεξεργασία και εγχέονται στην πάσχουσα άρθρωση.
Σε αντίθεση με το PRP που επιδρά κυρίως στη φλεγμονή και την επούλωση, τα βλαστοκύτταρα στοχεύουν στην ανάπλαση κατεστραμμένου ιστού. Η έρευνα στον τομέα αυτό εξελίσσεται ραγδαία, με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα ιδιαίτερα στη βλάβη χόνδρου και την αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα.
PRP vs. Βλαστοκύτταρα: ποια η διαφορά στην πράξη;
| PRP | Βλαστοκύτταρα | |
| Πηγή | Αίμα ασθενή | Λιπώδης ιστός ή μυελός οστών |
| Μηχανισμός | Αυξητικοί παράγοντες, αντιφλεγμονώδης δράση | Ανάπλαση ιστού, αναγέννηση χόνδρου |
| Κλινική εμπειρία | Εκτεταμένη, 20+ χρόνια | Αναπτυσσόμενη, πολύ ενθαρρυντική |
| Διαδικασία | Απλή, μια επίσκεψη | Πιο σύνθετη επεξεργασία |
| Ενδείξεις | Αρθρίτιδα, τενοντοπάθειες, αθλητικές κακώσεις | Βλάβη χόνδρου, αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα |
Σε ποιες παθήσεις εφαρμόζονται;
PRP — κλινικά τεκμηριωμένες ενδείξεις:
Η θεραπεία PRP παρουσιάζει τα καλύτερα αποτελέσματα στην αρχόμενη και μέτρια οστεοαρθρίτιδα γόνατος, σε τενοντοπάθειες όπως η επικονδυλίτιδα ή η τενοντίτιδα επιγονατιδικού τένοντα και σε αθλητικές κακώσεις μαλακών μορίων.
Επίσης, μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην επιτάχυνση της επούλωσης μετά από μια αρθροσκοπική επέμβαση.
Βλαστοκύτταρα — ενδείξεις:
Η θεραπεία με βλαστοκύτταρα εφαρμόζεται σε εντοπισμένες βλάβες του χόνδρου, γόνατος ή ισχίου, σε αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα σε νέους ασθενείς που θέλουμε να αποφύγουμε ή να αναβάλουμε χειρουργική επέμβαση, καθώς και σε επιλεγμένες περιπτώσεις τενοντοπαθειών ανθεκτικών σε άλλες θεραπείες.
Παρενέργειες και ασφάλεια
Μια ερώτηση που δέχομαι συχνά είναι “έχουν παρενέργειες τα βλαστοκύτταρα στο γόνατο;”. Η απάντηση είναι ότι και οι δύο θεραπείες χαρακτηρίζονται από εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας, ακριβώς επειδή χρησιμοποιούν υλικό του ίδιου του ασθενή.
Οι πιο συχνές αντιδράσεις είναι τοπικές και παροδικές: κάποιος βαθμός πόνου ή δυσφορίας στο σημείο της έγχυσης τις πρώτες 24 έως 48 ώρες, καθώς και ελαφρύ οίδημα. Αυτό είναι φυσιολογικό και αποτελεί ένδειξη ότι ο οργανισμός ανταποκρίνεται στη θεραπεία.
Σοβαρές παρενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες όταν οι θεραπείες εκτελούνται σε εξειδικευμένο ιατρικό περιβάλλον με αυστηρά πρωτόκολλα.
Ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για εσάς;
Δεν υπάρχει μια απάντηση που να ισχύει για όλους. Η επιλογή μεταξύ PRP και βλαστοκυττάρων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:
- την ηλικία του ασθενή
- τη σοβαρότητα
- τη φύση της πάθησης
- τους στόχους της θεραπείας και την ανταπόκριση σε προηγούμενες θεραπείες
Ως γενική κατεύθυνση, το PRP είναι συχνά η πρώτη επιλογή λόγω της εκτεταμένης τεκμηρίωσής του.
Τα βλαστοκύτταρα εξετάζονται σε πιο σύνθετες περιπτώσεις ή όταν το PRP δεν έχει δώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση λαμβάνεται μετά από αξιολόγηση της κλινικής εικόνας και των απεικονιστικών ευρημάτων.
Ο Δρ. Αναστάσιος Δεληγεώργης
Ο Δρ. Δεληγεώργης εφαρμόζει βιολογικές θεραπείες στην ορθοπαιδική κλινική πράξη με εκτεταμένη εμπειρία σε PRP και θεραπείες βλαστοκυττάρων ενώ παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις στον τομέα των βιολογικών θεραπειών.
Για το πλήρες βιογραφικό, επισκεφθείτε τη σελίδα Βιογραφικό.